TARIH

Çobanlıktan veziriazamlığa kadar yükselen o devşirme çocuk kimdi?

Author

Tarih inanılmaz hayat hikayeleri ve tesadüflerle dolu. Bu yazıda işleyeceğim kişi de bu hikayelerden birinin ana öğesi.

Osmanlı ülkesindeki en zor görev belki de veziriazamlıktı. Çünkü bu meslekte başarısızlığın cezası şimdi mesleklerde olduğu gibi azar yemek değildi. Yani bir işi beceremediğinizde padişah size zılgıt çekmezdi. Onun yerine kellenizi alırdı. Bu sebeple de onlarca veziriazam padişahın emriyle öldürüldü. Kısaca bu meslek elini değil kellesini taşın altına koyanların mesleğiydi.

Çobanlıktan veziriazamlığa kadar yükselen o devşirme çocuk kimdi?

Ölümün soğuk nefesi ensenizdeyken çalışmak büyük bir maharet ve tecrübe ister. Bu sebeple de bu psikolojiye küçük yaştan itibaren hazırlanmak elzemdir. Sokollu Mehmet Paşa’da işte tam olarak bu şekilde yetiştirildi. Kendisi Bosna’da bulunan Sokoloviç köyünde, soylu bir ailenin oğlu olarak doğdu. Asıl adı Bayo olan Sokollu, bir süre çobanlık yaptıktan sonra Kanuni’nin gönderdiği görevliler tarafından devşirme olarak Edirne’ye getirildi.

İşin ilginç yanı ailesi aslında ilk başta Bayo’yu vermek istememişti. Ancak devşirme yetiştirelecek yetenekli çocuk bulmakla görevli olan Mehmet Bey, bu çocuğun geleceğinin çok parlak olduğu söyledi ve aileyi ikna etti. Geçen yıllar ise Mehmet Bey’i haklı çıkardı. Şöyle ki Kanuni Edirne’deyken 40 çocuk arasından Bayo’yu gördü. O zamanlar genç bir delikanlı olan bu gencin zekasından etkilenen Kanuni Sokoloviç’in saraya alınıp eğitilmesini istedi.

Zekâ küpü bir genç

Çobanlıktan veziriazamlığa kadar yükselen o devşirme çocuk kimdi?

Padişahın hemen gözüne girmeyi başaran Bayo’nun adı Mehmet olarak değiştirildi. Edirne sarayında eğitimini tamamladıktan sonra da Küçük oda hizmetiyle Enderun’a alındı. Bundan sonra Sokollu parlak zekasını kullanarak kariyer merdivenlerini hızla tırmanmaya başladı. Zira kendisi küçük odadan Enderun’un en önemli yerlerinden biri olan Has odaya geçti. Daha sonra sırasıyla rikâbdar, çuhadar, silahdar, çaşnigirbaşı ve kapıcılar kethüdası oldu. Barbaros’un ölümünden sonra ise Kaptanıderyalığa kadar yükseldi.

Ancak hırslı bir karaktere sahip olan Sokollu’nun bu mevkide uzun süre kalmaya niyeti yoktu. İran seferlerinde büyük hizmetler verdikten sonra vezirliğe kadar yükseldi. Artık devşirme bir devlet memurunun çıkabileceği en yüksek mertebeye, yani veziriazamlığa bir adım kalmıştı. Derken Şehzade Selim ile Bâyezid arasında bir taht mücadelesi patlak verdi. Burada Kanuni’nin de emriyle Şehzade Selim’in tarafını tutan Sokollu, padişahın gözüne bir kez daha girdi. 1564 yılında Veziriazam Semiz Ali Paşa hayatını kaybedince beklenen şey oldu ve Sokollu sonunda sadrazam olarak Osmanlı devletine hizmet etmeye başladı. Kendisi Kanuni’den sonra II. Selim döneminde de bu mevkide kalmaya devam edecekti.

Şunu da ben yazdım:

31.01.2018