IŞ & EKONOMI

Hangisi Daha Çılgınca?

Author

David Lough'un "No More Champagne" isimli kitabında İngiltere'nin efsanevi Başbakanı Churchill'in 1940'da Başbakan olduktan sonra parasının tükendiği, evinin giderlerini, vergisini ve borçlarının faizini dahi ödeyemez hale geldiği yazmaktadır. Asistanı Brendan Bracken, Churchill'i Anti Nazi yaklaşımı için desteklemiş olan Avusturyalı Banker Strakosch'a Churchill'in durumu hakkında bilgi verir, akabinde 5.000 poundluk (günümüz değeriyle 250.000 Dolar) bir çek gönderilir. Terzisinden, saat tamircisine ve hatta şarap tüccarına kadar herkese olan borcunun bir kısmını öder.

Aslında Churchill'in para sorunları çok şaşırtıcı!! Churchill hayatı boyunca vergi uzmanlarıyla savaşmış. Bu savaş içindeyken bir gün enteresan bir karar vermiş ve Başbakanlığının ilk yıllarında kendi için bir şey yapmış. Gazete emeklisi olduğu için ve öncelikli görevinin Başbakanlık olması sebeplerinden dolayı yazılarından, anılarından elde edeceği gelirlerin vergiye tabi olmaması gerektiğini söylemiş ve bunu da gerçekleştirmiş!! Hal böyle olunca, yazılarından, anılarından ve film haklarından elde ettiği paralar sayesinde Churchill İkinci Dünya Savaşı sona erdiğinde, başlangıcına göre daha zengin bir adam oldu

Churchill güçlü bir politikacıydı, destekçileri onun inançlarına para yatırdı, onun inançları destekçilerinin parasını takip etmedi. Gücü her dönemde Nazilere düşman olmasından kaynaklanıyordu.

Churchill güçlüydü ve doğru bir duruşu vardı fakat kabul etmek gerekir ki, yazılarının vergi istisnası olması!!?? İşte bu noktada ne düşündüğünüzü tahmin edebiliyorum. Sözüm ona bu istisna Churchill'i yazmaya teşvik etmek için yapılmış. Kimi kandırmaya çalışıyoruz!!

Günümüzde bu tür şeyler oluyor mu? Evet, ama kişilere özel değil. Sektörlere özel uygulanıyor! Zaman geçtikçe istisnaların hacmi de artmış. Maden, enerji, denizcilik sektörlerindeki vergi istisnalarından bahsediyorum. Normal şartlarda, bir şirket elde ettiği kar üzerinden belli bir oranda vergi vermelidir. Ama gerçek hayat böyle değil. Tıpkı Churchill'e olduğu gibi bazı sektörlere sağlanan imtiyaz, vergi istisnası yaratmaktadır. İster bir kişiye olsun isterse tüm bir sektöre, günün sonunda devlet eli ile vergi vermeyen imtiyazlı bir grup yaratılıyor. Bu konuda da ne düşündüğünüzü tahmin edebiliyorum. Churchill için sorduğumuz soruyu tekrar soralım; vergi istisnası bu sektörleri teşvik ediyor mu? Sanırım öyle olsaydı bu sektörlerde dünya lideri olurduk. Ama OECD verilerine göre Türkiye enerji fiyatları açısından son 5 içinde!! Denizcilik ve maden sektörlerinde de Dünya lideri olmadığımız ortada, yani bu istisnalar pek teşvik edici olmamış. Kimi ekonomistler teşvik olmadan ekonominin büyümesi imkansız derler hatta örnek olarak da SSCB'yi işaret ederler. Ama bu külliyen yanlıştır.

Birçok ekonomist "SSCB ekonomisinin en büyük sorununun teşvik sistemi olmamasıdır." diyor. Hayır, kesinlikle katılmıyorum. Orada da teşvik vardı. Ama negatif seçici teşvikti. Tek tip teşvik vardı; yanlış yapanlar Sibirya'daki Gulag Hapis Kamplarına gönderiliyordu. Bu da epey etkili… Haliyle vergi istisnası gibi yöntemlere ihtiyaç yoktu. Peki hangisi daha çılgınca?? Faydası olmayan bir vergi istisnası mı yoksa Gulag mı? Cevabı size bırakıyorum.