IŞ & EKONOMI

İSO 500 listesi hakkında yazılmayanlar

Author

İstanbul Sanayi Odası 2016 yılının en büyük 500 kuruluşunu açıkladı. Basın kuruluşları, TÜPRAŞ'ın birinciliği ve Ford'un ikinciliğinden bahsederken gözden kaçanları aktarmak da bize düştü.

Öncelikle sıralamanın nasıl yapıldığından bahsedelim. Sokaktaki vatandaşa sorduğunuzda sıralamanın ciro / gelir üzerinden ya da kar bazlı yapıldığını varsayar. Ama öyle değil. Sıralama "üretimden satış" kriterine göre yapılıyor. Peki, üretimden satış nedir? Şirketin ürettiği mallardan yapılan net satıştır.

Üretimden satışlar, şirketin ürettiği mallardan yapılan satışlar + malzemesini vererek dışarıya yani fason yaptırdığı mallardan satışlar + başkalarının malzemelerini kullanarak onlar için yapılan (yani bir tür fason) üretim karşılığı elde edilen gelirleri kapsamaktadır. Bunun dışında bir firmadan alınıp, hiçbir işlem görmeden diğer firmaya satılan ürünler veya şirketin bankadaki mevduatının faiz gelirleri bu kapsama girmemektedir.

Demek ki, Türkiye'nin üretimden - satış bazlı en büyük 5 firması; İSO 500'ün galipleri olan TÜPRAŞ, Ford, TOFAŞ, Oyak Reault ve Arçelik… Şirketlerin net satış gelirlerine bakıldığındaysa ilk 5 firmanın kendi arasındaki sırlaması hariç değişiklik yok.

İstanbul Sanayi Odasının verileri üzerinden gelin bir de şirketlerin karlılıklarına bakalım. Mesele karlılık olduğunda ilk iki firma kamu firması; TPAO ve EÜAŞ. Toplam karları kabaca 6,45 milyar TL. Bunları TÜPRAŞ, Ereğli ve İskenderun Demir Çelik izliyor. Türkiye’nin 2017 yılı ilk çeyrek bütçe açığının %43’ü!

İSO 500 listesi hakkında yazılmayanlar

EBITDA yani faiz, vergi ve amortisman öncesi karlarına da bakalım. Yine ilk sırada kamu firması var; EÜAŞ. Diğerleri sırasıyla; TÜPRAŞ, TPAO, Arçelik ve Ford. Yani analize karlılık bazlı bakıldığında kamu firmaları yine önde!!

Net satışlar temelinde EÜAŞ 10'uncu, TPAO ise 69'uncu sırada! Ciro sıralamasında aşağılarda olan bu kamu firmalarının karlılıkta en üst seviyede olması nasıl açıklanabilir?

EÜAŞ elde ettiği satış gelirinin %42'sini kara dönüştürmüş yani sattığı her 10 TL'sından 4,2 TL kar elde etmiş. Aynı hesabı TPAO için yapamıyorum çünkü net satış geliri, kar değerinden düşük çıkıyor. Bu şu demek oluyor; TPAO satış dışında finansal gelir elde etmiş olabilir, örneğin faiz geliri gibi… Merak ettiğiniz başka analizler varsa, sorularınızı bekliyorum.

Foto: http://www.yeniasya.com.tr/ekonomi/iso-500-de-kayseri-nin-yukselisi_341368