DIĞER

Kazananın laneti

Author

Antik çağlardan bu yana çeşitli nesnelerin satışında açık arttırma yöntemi kullanılmıştır. Antik Yunan tarihçisi ve yazar Heredot, açık artırmanın Babillerde yani M.Ö. 500 yıllarında dahi yapıldığını yazar. Neyse konumuza yani "kazananın laneti"ne gelelim. Bu terim M.S. 193’te cesur bir hamleyle İmparator Pertinax’ı öldüren muhafız kıtasının tüm Roma İmparatorluğunu açık artırmada satmasıyla başlar.

Pertinax'ı öldüren muhafız alayı İmparatorluk yönetimini kendilerine yapılacak ödeme karşılığında açık artırmaya çıkarır. Açık artırmada en iyi teklif muhafız başına 25.000 çeyrek Roma sikkesidir. Vaadi veren yani artırmanın galibi Didius Julianus'du. Doğal olarak imparator ilan edildi. Ancak tahtta sadece iki ay kalabildi. İki ay sonra “kazananın laneti” denen şeyin belki ilk ve en şiddetli belirtisine yakalandı; boynu vuruldu… Çünkü vaat ettiği sikkeleri ödeyememişti.

Kazananın laneti günümüzde de yaşanmaktadır. Kimi zaman ihalelerde teklif edilen bedel işin maliyetinden düşük olabilmektedir. Veyahut bir şirkete ortak olduğunuzu düşünün. Şirket para toplayabilmek hisselerini satıyor, şirketin hissesini almak için yarışa giriyorsunuz, bir ücret teklifi veriyorsunuz, akabinde şirket ansızın iflas ediyor ya da karlılığı dibe vuruyor.

Peki, bu hata nasıl yapılıyor? Çünkü teklif veren olası kazancını abartıyor. İhaledeki ürün her neyse herkes için farklı bir değeri vardır. Getiriyi abartılı hesaplarsanız "kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez" misaline göre yüksek fiyat teklifi verirsiniz.

Buna en güzel örneklerden biri aşk hayatıdır. "Bir kadının peşinden çokça erkek koşar ama biri kazanır" diye bir cümle duymuşsunuzdur. İşte bu cümlenin ikinci bölümü de olabiliyor; ayrılık! Ayrılık ile birlikte gelen acı vs…

Kazanan her zaman kaybetmeyebilir de! 2005 yılında ABD Ulusal Futbol Ligi (NFL) yayın ihalesi yapıldı. Ünlü ESPN, ihalede 1,1 milyar Dolar teklifle 8 yıllık yayın hakkını satın aldı. ESPN'in teklifi, önceki yıllarda ihaleyi kazanan ABC'nin ödediği paranın neredeyse iki katıydı. İki olasılık var ya ESPN diğer yayıncı kuruluşların görmediği bir potansiyeli gördü veya fazla para ödedi.

ESPN bu işin sonunda zarar mı etti? Bunu bilmiyorum ama 2014 yılında şirket değerinin 50 milyar Dolar seviyesinde olduğu söyleniyor. Yani ödediği değerin neredeyse 45 katı. Eğer gelir patlamasını bu ihale sayesinde yaptıysa bunun sebebi ihaleye iyi hazırlanmaktır. Doğru tahminde bulunmakta diyebiliriz. #ihale #ekonomi


Kazananın laneti