IŞ & EKONOMI

Ne demesini bekliyordunuz?

Author

Dolar dansöz gibi kıvırtırken liderler "Dolarınızı satın!" şeklinde çağrıda bulundu. Birçok vatandaş ya da muhalif de "ekonomiden sorumlu olanlar haricindekiler sussun!" dedi. Bu da bir bakış açısı ancak kendini ekonomiden sorumlu hissedenlerin bağırması da bu derece problem olmamalı. Bunu anlamamız için meselenin görünmeyen tarafına bakmalıyız. Doların kötü gidişine karşı ne yapmak gerekirdi? Şöyle soralım; bu tür durumlarda ülke yöneticileri ne yapmalı?
Toplumbilimci Albert #Hirschman, 1970 yılında yayımlanan klasikleşmiş "Exit, Voice, and Loyalty" isimli kitabında tam da bu konuları anlamamızı ve incelememizi kolaylaştıracak bir model sunar.
Hirschman’ın bu kitapta savunduğu kısaca şudur: Bir kurumda, bir firmada veya bir ülkede, olumsuz değişiklikler yaşandığında, işler bozulmaya başladığında, önünüzde üç temel seçenek vardır. Bu seçenekleri son dönemdeki ekonomik türbülansa uyarlayarak incelemeyi öneriyorum.
(1) Çıkış; #Dolar kullanmayı bırakıp TL'sını tercih etmek; yani ABD'den Dolar hizmeti almamak, ABD'ye kredi vermekten vazgeçip tamamen kendi para birimimizden yararlanmaya başlamak.
(2) İtiraz; Dolar'ın ülkeye verdiği zararı protesto etmek, memnuniyetsizliğini dile getirmek, TL'sının değer kaybetmesine neden olan Dolar kullanımına itiraz etmek.
Ve son olarak (3) Sadakat; gözlemlenen kötüleşmenin geçici olmasını dileyerek, konjonktür ya da şartlar değiştiğinde ekonominin de düzeleceğini temenni ederek, sesini çıkarmamak, sabretmek yani hayata devam etmek. Düşünün, başka bir seçenek olabilir mi? Hayır!
Peki, Dolar krizinde ülke liderleri hangi yöntemi tercih etti sizce? Bir çoğunuz "Çıkış" seçeneği yani Dolar'dan vazgeçip sadece TL'sı kullanımının tercih edildiğini düşünebilir ama yanılıyorsunuz. Liderler, Dolar'ın verdiği zararı protesto etti yani "itiraz" seçeneğini tercih etti. Haksız da değiller. Gezegenimizde petrol, maden, taşımacılık sektörleri Dolar üzerinden fiyatlanırken nasıl olurda Dolar'ı ret edersiniz. En yakınımızdaki Ortadoğu'ya bakalım. "Petrolü Dolar değil, TL'sı olarak sat" desek satarlar mı? Ya da Rusya'dan aldığımız doğalgazın müsebbibi olduğu cari açığı kapatmak için gerekli Ruble'yi nasıl alacağız? Maalesef birçok vatandaş son dönemdeki söylemleri yanlış değerlendiriyor. Dolar'dan kurtuluş yok desek pek yalan olmaz. Amaç, Dolar kullanımını en aza indirgeyebilmek. Şimdi kendinize bir sorun bakalım liderlerin ne demesini bekliyordunuz?? "Olabildiğince az Dolar kullanın maalesef Dolar'dan kurtulmak mümkün görünmüyor"" mu demelilerdi. Sizce böyle bir çağrı ne derece etkili olurdu?

Ne demesini bekliyordunuz?