IŞ & EKONOMI

Neden TCMB otoban yerine sokakları tercih ediyor?

Author

Ekonomiyi takip edenler muhakkak fark etmiştir; Merkez Bankası politika faizi haricindeki faizleri artırıyor. Peki, neden politika faizini artırmıyor? Niçin arka sokaklardan dolaşıyor? Otobandan gitmek varken, arka sokaklarda dolaşmanın sebebi nedir?

Öncelikle politika faizi nedir? Arka sokaklarla neyi kastediyoruz? Bunları açıklayalım. Politika faizi; Merkez Bankası'nın bankalara bir hafta vade ile verdiği paranın faiz oranıdır. Yani bir hafta vadeli repo işlemlerine uygulanan faiz oranıdır. Bankalar, sahip oldukları borç senetlerini (tahvil - bono gibi) Merkez Bankasına verirler. Merkez Bankası, senetler karşılığında para verir. Bir hafta sonra, vade sonunda, Merkez Bankası parasını - bankalarda senetlerini geri alır. Bir tek farkla, Merkez Bankası verdiği parayı politika faizi ile birlikte geri alır.

Diğer önemli faiz tipleri ise, gecelik işlemlerde uygulanan faiz oranı, geç likidite penceresi (GLP), reeskont kredi faizi, ihracat reeskont kredi faizidir. Şu dönem piyasalar gecelik işlem faizi ve GLP üzerine yoğunlaşmış vaziyette. Çünkü reeskont kredisi henüz vadesi gelmemiş borç senetleri karşılığında Merkez Bankası tarafından bankalara verilen kredidir. İhracat reeskont kredisinin ne olduğunu tahmin edebilirsiniz.

Günümüz itibariyle gecelik borç alma faizi %9,25 - gecelik borç verme faizi ise, %7,25. Yani faiz koridoru %7,25 - %9,25 arasıdır. GLP faiz oranı ise, %11'dir.

Gecelik borç alma için Merkez Bankası limitini 12 milyar TL'na düşürdü. GLP için ise, limit 20 milyar TL civarında değişiyor.

Mesele şöyle cereyan ediyor; bankalar düşük faiz oranı olan gecelik borçlanmaya yöneliyor ama limit yetersiz. Bankaları doyurmuyor. Onlarda mecburen GLP'den borç alıyorlar. Fakat GLP'nin faiz oranı yüksek olduğu için gün sonunda Merkez Bankasının, bankalara kullandırdığı paranın maliyeti (yani ortalama faiz oranı) bir hayli yükseliyor. Kabaca, bankalar %9,25'ten sadece 12 milyar TL borç alabilirken, %11'den 20 milyar TL'ye yakın borç alabiliyor. Haliyle ortalama fonlama maliyeti %10'nun üzerine çıkıyor. Şu sıralar ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti %10,5 seviyelerinde.

Politika faizini %8 olduğu ortamda, bankaların %10,5 üzerinden borçlanması arka sokaklardan ilerlemek olmuyor mu? Peki, niçin Merkez Bankası politika faizini artırmamakta ısrar ediyor? Nedenini ancak Merkez Bankası açıklayabilir ama kanımca bir olasılık, siyasi görünümün bozulmaması olabilir. Diğer olasılık ise, uluslararası piyasalarda Merkez Bankası faizi, politika faizi olan %8 olarak görünüyor. Merkez Bankası bu fotoğrafı bozmak istemiyor da olabilir. #ekonomi #faiz


Neden TCMB otoban yerine sokakları tercih ediyor?