EDEBIYAT

Kimsin Sen?

Author
Kimsin Sen?

Karamsarligimin arttığı şu günlerde asıl ve biricik toplumsal sorunumuzun objektif düşünemiyor olmak olduğu kanaatindeyim. Analitik düşünme yetimizin gelişmediğini, bu nedenle de doğru değişkenlerle eşit şartlar altinda iki olguyu karsilastiramadigimizi düşünüyorum. Nasıl mi?

Hepimizin çocukluk donemlerimizden hatta dogustan edindigimiz farkli değerler var. (Burda kastim değerli anlaminda değil zira hangimizinki daha değerli asla bilemeyeceğiz) Dogumumuzla birlikte üzerimize kodlanan şeyler bunlar. Turk,Müslüman,Sünni olmak gibi. Yada kadin veya erkek olmak. Hayata gelir gelmez uzerimize yapışır bu etiketler ve muhtemelen yasayacagimiz hayatin ve düşünce seklimizin %70-80'i belirlenmis olur bile. Herhangi bir durum karsisinda 50 yasinda verecegimiz bir refleks henüz 8-10 yaslarinda bize ogretilmistir aslinda. Tarihi bir olayla ilgili Turkseniz baska Ermeni iseniz baska düşünecek olmak gibi.

Sonra yapışan bu etiketlerle kişisel ideolojilerimizi olusturur hayattaki rolumuzu belirleriz. Ben bir erkeğim,ben milliyetciyim,ben muhafazakar biriyim. Ben sagciyim yada tersi ben solcuyum.

Artik neredeyse hayatimizin %98'i şekillenmiştir.(Burada tüm etiketlerine savas açmış ısrarla %2'nin pesinden gidebilen cesur yüreklere selam edelim) İşte bundan sonra o %98 bize ne emrettiyse onu yasariz. Hayatimizi nasil gecirdigimiz,ne yedigimiz,ne ictigimiz ne giydigimiz nerelere gittiğimiz okul meslek eş seçimimiz ülke şehir tercihimiz iliskilerimiz ve karakterimiz cok onceden bellirlenmistir aslinda. Beynimizi ele geciren aidiyetlerimizle bir daha asla empati kuramaz, objektif düşünemez oluruz.

Şimdi ne var ki bunda insan doğası zaten bunu gerektirir diyebilirsiniz ama durumun neticesi vukuundan beterdir malesef. Çünkü özene bezene oluşturulmuş bu prototipler bir daha asla ilkeli bir canliya dönusemeyecektir.

Örneğin bu zat sartsiz ve istisnasiz adalet şiarını asla benimsemeyecektir. Her zaman kendisinin adaletsizlige uğradığını düşünecek ama baska gezegenin çocukları adaletsizliğe uğradığında sessiz kalacak ve hatta içten içe sevinecektir. Çünkü onlar düşmandır. Bir yandan adalet diye bağırırken,diğer yandan etiketlerinin ona verdigi yetkiye dayanarak başkasına terörist deme suursuzlugunu gosterebilecektir.

Yada bu zat her yerde ve her sartta işkenceye hayir diyemeyecektir. Öncelikle iskenceyi yapan yapilan kimdir, sebebi nedir, tarafgir olmak neyi emredecektir bütün bunları düşünecek ancak o zaman rasyonel insan canlısı max. faydayi sağlayabileceği kendince en doğru karari verecektir.

Sosyo kültürel acidan farkli etiketlenmis cevrelerle muhattap olma imkaniniz varsa ve biraz da gozlem yapip dusunen biriyseniz tablo daha da netlesecektir. Hatta Benim gibi arafta kalıp kendine tam bir düstur edinememis insanlar için durum biraz tuhaftir da. Çünkü herzaman her konuda muhalif olan sizsinizdir.

Durumla ilgili ilk göze çarpan tuhaflık her iki tarafin birbiri hakkinda uydurduğu hurafelerdir. Örneğin muhafazakar etiketini alnina yapıştırmış olanlar solcu etiketli herkesin dinsiz olduğunu zanneder. Yada kazara solcu olmuş biri sagcilarin hepsinin son derece egitimsiz cahil insanlar olduguna emindir. Halbuki ben cok guzel inanan solcular ve çok aydin sağcılar tanidim.

Bir başka tuhaflik etiketlerin golgesinde biten ahlak anlayisinda ortaya çıkar. Herkes kendi etiketleriyle olabilecek en ahlakli noktadadir ve eger o etiketler sende yoksa tabiki ahlaksizsindir. Halbuki ne olursa olsun insanoğlu ayni derecede ahlakli ve ayni derecede ahlaksiz!!!

Aidiyetler ve objektif düşünememe adina en can sıkıcı gözlemim ise toplumsal bir olay karsisinda yalnizca vicdanını ve aklini dinleyerek bir fikir olusturamayan insanlar tanımış olmam. Sahip olunan etiketlerin referanslari yazili gorsel ve ozellikle sosyal medyadan alinmadan, bizimkiler ne diyor bir bakiyim demeden fikir beyan edemeyen insanlar var. Aidiyetleri zarar gördüğünde yok olacaklarini sanan. Başörtülü bacılarımız için onur kırıcı olan bir tecavüz olayinin sortlu bir kizin basina geldiginde neredeyse haketmis noktasina gelinmesi gibi.Çünkü "bizimkiler"in sesi vicdanin sesini kismaya yeter.

Yalnızca fikir de değil begeniler zevkler hobiler bile ona göre oluşur. Cem Karaca mi Barış Manco mu sorusuna o yüzden solcular Cem Karaca sağcılar Barış Manco der. Necip Fazilin ve Nazim Hikmetin hiçbir eserini okumamis birinin kendine bicilen kimlik nedeniyle otomatik bir tercih yapmasi gibi.yada bir sinema filmiyle ilgili fikrin ancak güruhlar ne demiş diye bakilarak belirtilebilmesi. Herseyden bagimsiz bir sanat zevkimizin bile olamamasi ruhumuzu ne kadar incitiyordur düşünsenize.

Benim içinse durum kendimi birgün kisacik sortlariyla ortalarda gezen akli havada aptal kizlar genellemesine, baska birgün ah bu başörtülü cahil örümcek kafali kadinlar genellemesine karşı silah kuşanmış bulmam şeklinde özetlenebilir.

Turkiyede universitelerin siyasallaşması üzerine yaptığımız bir sohbette benim acimdan asil mesele solcu sagci farketmeden eğitimin siyasallasmasiyken, bir süre sonra masadaki birini Ankara universitesinin bir digerini Gazi universitesinin ideolojisini savunurken görmek benim için tam bir hayal kırıklığıdır mesela.

Feminist solcu etiketiyle şekillenmiş kadina siddeti her firsatta lanetlemis bir arkadasimin feminist kadinlarin bir erkeği dövdüğü haberi karsisinda "haketmistir,kadinlar ancak böyle kendilerini savunabilirler" demesi "şiddete hayir" ilkesinin içine düştüğü hal açısından hem şaşırtıcı hem üzücüdür.

Hiç düşündünüz mü size sorulmadan uzerinize yapışmış etiketlerin tamami en başından farkli olsaydi nasil bir insan olurdunuz? Erkek degil kadin, Türk degil Kürt, sol degil sağ, dindar değil ateist vs. Şuanki hayatinizdan neler farkli olurdu? Hangi tutumlariniz,fikirleriniz size yanlış,sert ve hatta kötü gelirdi. Yada hangi yönünüz yine de degismiyor olurdu. Vicdaniniz mi, merhametiniz mi, adalete olan inanciniz mi... Iste o kalanlar neyse siz de gercekte O'sunuz,baska birsey degil. Sadece insani insan yapan değerler, hepimizin en degerlisi. Belki böylece o başka gezegenlerin çocuklarını da anlayabiliriz. Ve belki de böylece önce biz sonra dünya değişir...