DÜNYA

Otoriterleşme karşısında demokrasi böyle muhafaza edilir(miş)

Author

-Belki siz değil ama dünya pek çok otoriter lider, ya da bir diğer deyişle diktatör, gördü. Benzer kötülükleri farklı biçimlerde dünyaya salan bu adamların kafalarının birbirinden çok farklı çalıştığını söylemek zor.

Otoriterleşme karşısında demokrasi böyle muhafaza edilir(miş)

Yale Üniversitesi'nin profesörlerinden Timothy Snyder ABD halkını uyarıyor. Zamanında ve bugün başka başka uluslar tarafından tecrübe edilen sıkıntılardan ders çıkarmalarını; üstelik bunu bir an evvel yapmalarını istiyor.

Bunun sebebi ise, tahmin ettiniz, Donald Trump.

Kasım ayında yaşanan ABD seçimlerinden sonra Hitler ile alakalı kısa bir portre yazısı hazırlayan Snyder şunları söylüyor;

"Takipçileri sevinirken, sağ kanattaki kimi elitler sakinliklerini muhafaza ettiler. Her ne kadar iktidara gelmesine engel olamadıysalar da onu kontrol altında tutabileceklerinden şüpheleri yoktu. Takipçilerini bir devrimci, diğerlerini ise zararsız biri olduğuna ikna etmişti..."

Tekrar, engellenebilen bir şeydir

Tarihi iyi okuyanların bugünü acı çekerek yaşadıkları, diğer ölümlülerin bilmeden ya da bilerek aynı hataları tekrarlaması karşısında çileden çıktıkları sır değil.

Snyder'ın derdi de bu. Bu sebeple ABD halkına demokrasiyi otoriter rejimlerden nasıl koruyacaklarına ilişkin 20 maddelik bir liste hazırlamış. 20'nci yüzyıldan çıkarılan derslere dayandırılan ve evrensel olduklarına dair akılda hiç soru işareti bırakmayan maddeleri aşağıda bulabilirsiniz.

Otoriterleşme karşısında demokrasi böyle muhafaza edilir(miş)

1- Peşin itaat göstermeyin. Otoriter rejimlere yetkilerin çoğu özgürce verilir. Böyle zamanlarda birey, baskıcı bir hükümetin ne isteyeceğini önceden düşünüp kendisinden istenmeden evvel böyle davranmaya başlar. Bunu zaten yaptınız, değil mi? Buna bir son verin. Peşin itaat, otoritelere neyin mümkün olduğunu gösterip özgürlüğün yok olma sürecini hızlandırır.

2- Bir kurumu savunun. Mahkemeleri ya da medyayı takip edin. Onların nezdinde bir şeyler yapmadığınız sürece "bizim kurumlarımız" diye bir şeyden söz edemezsiniz. Kurumlar kendilerini koruyamaz. En başından itibaren korunmadıkları takdirde domino taşları gibi birer birer düşerler.

3-Profesyonel etik değerleri hatırlayın. Ülkenin lideri kötü bir örnek oluşturduğunda profesyonel alandaki uygulamaları adil olarak gerçekleştirmek daha önemli bir hale gelir. Avukatlar olmadan hukukun üstünlüğünü yok etmek, hakimler olmadan gösteri mahkemeler düzenlemek zordur.

4-Politikacıları dinlerken kimi kelimelere kulak kabartın. "Terörizm" ve "aşırıcılık" gibi kelimelerin kullanımlarına dikkat edin. "İstisnai" ve "acil durum" gibi hayati ifadelere karşı tetikte olun. Vatanperver söylemlerin aldatıcı biçimde kullanılması durumunda sinirlenin.

5-Beklenmeyen bir şey olduğunda sakinliğinizi koruyun. Bir terör saldırısı yaşandığında tüm otoriterlerin güçlerini pekiştirmek adına her daim ya böyle saldırıları düzenlediğini ya da olmalarını beklediğini unutmayın. Reichstag yangınını düşünün. Güç dengesinin, muhalefet partilerinin vs. sonunu zorunlu kılan ani felaketler Hitler'in kitabındaki en eski hiledir. Buna kanmayın.

6-Dilimize karşı nazik olun. Herkesin kullandığı cümleler kullanmaktan kaçının. Kendi konuşma tarzınız hakkında düşünün; herkesin söylediğini düşündüğünüz şeyi aktarmak için bile olsa. (Yatmadan önce internet kullanmayın. Elektronik aletlerinizi yatak odanızdan uzakta sarj edin ve okuyun.) Ne mi okumalı? Václav Havel'den Güçsüzlerin Gücü, George Orwell'den 1984, Czeslaw Milosz'dan Tutsak Akıl, Albert Camus'den Başkaldıran İnsan, Hannah Arendt'ten Totaliterizm'in Kaynakları, veya Peter Pomerantsev'den Hiçbir Şey Doğru Değil ve Her Şey Mümkün olabilir...

7-Öne çıkın. Biri çıkmalı. Hem söylem hem de eylemlerle birini takip etmek kolaydır. Farklı bir şey yapmak ya da söylemek garip hissettirebilir. Fakat bu rahatsızlık olmadan özgürlük olmaz. Bir örnek teşkil ettiğiniz anda statükonun büyüsü bozulacak ve diğerleri sizi takip edecektir.

Otoriterleşme karşısında demokrasi böyle muhafaza edilir(miş)

8-Gerçeğe inanın. Gerçekleri terk etmek özgürlüğü terk etmektir. Hiçbir şey gerçek değilse, kimse yetkiyi eleştiremez; çünkü bunun yapılacağı zemin kaybolmuş olur. Şayet hiçbir şey gerçek değilse, her şey spekülasyona açıktır. En kör edici ışıklar en büyük cüzdan tarafından finanse edilir.

9-Araştırın. Bir şeyleri kendi kendinize bulun. Uzun makaleler ile daha fazla zaman geçirin. Basılı medyaya abone olarak araştırmacı gazeteciliği destekleyin. Ekranınızda kendisine yer bulan şeylerin bazılarının size zarar vermek için orada olduğunun farkına varın. Yabancı kaynaklı propaganda yayını yapan siteleri öğrenin.

10-Maddesel politikalar güdün. İktidar; vücudunuz koltukta kuvvetten düşerken duygularınız ekran karşısında yok olsun ister. Dışarı çıkın. Tanımadığınız insanların olduğu, tanıdık olmayan mekanlara gidin. Yeni arkadaşlar edinin ve onlarla yürüyün.

11-İnsanlarla göz göze gelin ve onlarla konuşun. Sırf kibarlıktan değil; çevrenizle etkileşime geçip, gereksiz sosyal engelleri ortadan kaldırmak ve kime güvenip kime güvenmemeniz gerektiğini anlamak için yapın bunu. Şayet ihbar kültürünün etkisi altına girersek günlük yaşantınızın psikolojik arazisini bilmek isteyeceksiniz.

12-Tüm dünya için sorumluluk üstlenin. Gamalı haç ve diğer nefret sembollerinin farkına varın. Onları görmezden gelmeyin. Onlara alışmayın. Kendiniz onları asılı oldukları yerlerden indirin ve başkalarına örnek olun.

13-Tek parti devletine engel olun. Devletleri ele geçiren partiler işe böyle başlamadılar. Siyaseti rakipleri için imkansız bir hale getirme adına tarihi fırsatları kötüye kullandılar. Henüz yapabiliyorken yerel ve eyalet düzeyinde yapılan seçimlerde oy kullanın.

14-Yapabiliyorsanız düzenli olarak bağışta bulunun. Bir yardım derneği seçip otomatik ödeme talimatı verin. Böylelikle sivil toplumu destekleyip başkalarının iyi şeyler yapmalarına aracı olmanızı sağlayan özgür bir karar verdiğinizi biliyor olacaksınız.

15-Özel hayatınızı oluşturun. Nahoş yöneticiler sizi etkilemek adına hakkınızda ne biliyorlarsa kullanacaktır. Bilgisayarınızı zararlı yazılımlardan arındırın. Email yazmanın gökyüzüne yazı yazmaya benzediğini unutmayın. İnternetin alternatif formlarını kullanmayı, ya da yalnızca daha az kullanmayı tercih edin. Şahsi konuşmalarınızı şahsen gerçekleştirin. Aynı sebeplerden ötürü tüm yasal sıkıntılarınızı çözün. Otoriterlik şantaj devleti olarak çalışır; her daim sizi yakalayacağı olta iğnesini arar durur. Çok fazla olta iğneniz olmadığından emin olun.

16-Başka ülkelerdeki insanların tecrübelerinden ders çıkarın. Yurt dışındaki arkadaşlarınızla ilişkilerinizi güncel tutun, yeni arkadaşlar edinin. Buradaki mevcut zorluklar genel bir trendin sonucu. Ve hiçbir ülke çözümü tek başına bulmayacak. Hem kendinizin hem de ailenizin pasaport sahibi olduğundan emin olun.

17-Gözünüz milislerde olsun. Her zaman sistem karşıtı olduğunu söyleyen adamları üniforma içinde bir ellerinde silah, meşale diğerinde liderin fotoğrafı ile yürürken gördüğünüzde; son yakındır. Lider yanlısı milisler ile resmi askeri ve polis güçleri birbirine karıştığında ise oyun bitmiştir.

Otoriterleşme karşısında demokrasi böyle muhafaza edilir(miş)

18-Silah taşımanız gerekiyorsa düşünceli davranın. Kamu görevi sebebiyle silah taşıyorsanız Tanrı sizi kutsasın ve korusun. Fakat geçmişin kötü olayları arasında kendilerini yanlış şeyler yaparken bulan polis ve askerlerin de olduğunu bilin. Hayır demeye hazır olun. (Şayet bunun ne anlama geldiğini bilmiyorsanız, Birleşik Devletler Holokost Müzesi ile irtibata geçin ve profesyonel etik değerler hakkında verilen eğitimlerle ilgili bilgi alın.)

19-Olabildiğiniz kadar cesur olun. Şayet hiçbirimiz özgürlük için ölmeye hazır değilse, hepimiz özgürlükten uzakta öleceğiz demektir.

20-Vatansever olun. Mevcut başkanınız değil. Gelecek kuşaklara Amerika'nın ne anlama geldiğini iyi örneklerle gösterin. Buna ihtiyaçları olacak.

Otoriterleşme karşısında demokrasi böyle muhafaza edilir(miş)