GÜNDEM

100 liralık elektrik faturasında kaçak bedeli ve vergi ne kadar biliyor musun?

Author

Elektrik faturası bu ay biraz daha kabarık değil mi? Bu normal çünkü yaklaşık yüzde 10 zam geldi. Peki bu can acıtan faturanın ne kadarını, hiç bizimle ilgisi olmayan, devlet görevini yapmadığı için oluşan bir sorun nedeniyle ödüyoruz biliyor musunuz? Bilmiyorsunuz, ama bilseniz iyi olur.

100 liralık elektrik faturasının tam 26.8 TL’si dağıtım-iletim-kayıp kaçak bedelinden kaynaklanıyor. Yani devletin bir türlü engelleyemediği kaçak elektrik kullanımı için her ay en az 25 TL ödüyoruz. Kalabalık ya da fazla elektrik kullanan ailelerde elbette bu miktar daha da artıyor.

100 liralık elektrik faturasında kaçak bedeli ve vergi ne kadar biliyor musun?

Elektrik faturalarında kayıp kaçak bedeli ismi artık kullanılmıyor, maksat tepkileri azaltmak. Ama bu demek değil ki bizler artık kayıp-kaçak bedeli ödemiyoruz. 1 Ocak itibariyle yapılan yüzde 8,8 zamlı fiyatlara göre bir hesaplama yapalım:

Eğer elektrik faturanız ayda 100 lira ise bunun sadece 51 lirası enerji kullanım bedeli. O faturayla her ay 22,2 TL vergi, 26,8 TL de kayıp-kaçak bedeli ödüyorsunuz.

Daha var. Ödediğiniz kayıp-kaçak bedelinin bir kısmı da elektrik dağıtım şirketlerinin kasasına kâr olarak gidiyor. Nasıl mı? Hemen anlatayım. 

Cumhuriyet'in haberine göre Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), elektrik dağıtım şirketlerinin 2018 yılı kayıp ve kaçak hedeflerini belirlerken, geriye dönük olarak 2016 ve 2017 hedeflerini de değiştirdi. EPDK bu yolla daha önce de enerji dağıtım şirketlerini cezadan kurtarmıştı, yine yaptı aynısını. 2016 kayıp ve kaçak gerçekleşmelerine bakıldığında; 2 dağıtım şirketi dışında tüm şirketlerin hedefin altına düştüğü ve yurttaşlardan fazladan tahsil edilen kayıp ve kaçak bedelini kâr olarak hanelerine yazdığı dikkat çekti.

100 liralık elektrik faturasında kaçak bedeli ve vergi ne kadar biliyor musun?

Son 5 yılda, yıllık kayıp ve kaçak elektrik tüketim miktarının yaklaşık 30 milyar kilovat saat düzeyinde olduğu dikkate alındığında geçen yıl için kayıp ve kaçak tüketiminin parasal değeri 4.72 milyar TL olduğu ortaya çıktı. Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ) 2018 için açıkladığı 18.008 kuruşluk fiyatını hiç değiştirmezse yine aynı miktar üzerinden kamunun kasasından yani vatandaşın cebinden çıkacak kayıp ve kaçak tüketim parası 5.4 milyar TL’ye fırlayacak.

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) yaptığı açıklamada kayıp ve kaçakla mücadele sisteminin kağıtta kaldığına işaret ederek, EPDK’nin, 2018 kayıp ve kaçak hedeflerini, 15 dağıtım şirketi için 2016 gerçekleşmelerinin üzerinde belirlediğine dikkat çekti. EMO’ya göre TEDAŞ’ın istatistikleri dikkate alındığında, Türkiye geneli kayıp ve kaçak oranı ağırlıklı ortalama olarak 2012’de yüzde 16.89, 2013’te yüzde 17.91, 2014’te yüzde 17.19, 2015’te yüzde 16.67 olarak hesaplandı. 2016 yılı Türkiye geneli kayıp ve kaçak oranı yüzde 15.58 oldu. Bu rakamlara bakıldığında; kayıp ve kaçak oranının düşmesi bir yana 2013 kriz yılıyla birlikte arttığı tespit edildi.

EMO’ya göre, kayıp kaçak hedefi belirlenirken gerçekleşmiş verileri bile yok sayan bir yapılanma söz konusu. EPDK; 2016 yılı gerçekleşmesinin üzerinde belirlediği kayıp ve kaçak hedefleriyle yurttaşlardan fazla tahsilat yapılmasına geçit sağlıyor. EMO kayıp kaçak oranlarıyla ilgili şu tespitlerde bulundu. 4 Kayıp ve kaçak ödemeleriyle ilgili hem faturalarda, hem tarifelerde hem de abonelerin açtıkları davalarda yaşanan tartışmaların ardından EPDK, önce faturada, ardından tarifede kayıp ve kaçak bedellerini gizlerken; 5 yıllık hedef uygulamasını da tamamen sonlandırmıştı. İlk kez 2016’da 1 yıllık hedef açıklayan EPDK’nın 2018 hedef kayıp ve kaçak oranlarını belirlerken, 1 yıllık hedeflerde bile değişiklik yaptığı ortaya çıktı. 2016’nın revize edilen hedeflerine bakıldığında; oransal olarak en yüksek kayıp ve kaçak yüzde 71.6 ile Dicle, yüzde 60.17 ile Van Gölü, yüzde 31.7 ile Aras dağıtım bölgesindedir. 4 2018 yılı kayıp ve kaçak hedefleri, 14 dağıtım şirketi için yüzde 8’in altında tutuldu. 4 EPDK’nın 2016 yılı Elektrik Piyasası Gelişim Raporu’nda yer verdiği 2016 gerçekleşen kayıp ve kaçak oranlarına bakıldığında, 2018 hedeflerinin pek çok dağıtım şirketi için 2016 gerçekleşmelerinin bile üzerinde belirlendiği görülmektedir. 2018’de kayıp ve kaçak oranlarını yalnızca Boğaziçi 1.63, Çoruh 0.23, Yeşilırmak 0.14, Fırat 0.09, Aras 0.03 puan aşağı indirecek olup; 15 dağıtım şirketi için 2016 yılı gerçekleşmesinden daha yüksek kayıp ve kaçak hedefi konulmuştur.

Son bir not: Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak kaçak elektrik kullanımında rekortmen iller. Bunların kullandığı kaçak elektrik ise Atatürk Barajı'nın üretiminin 4 katı kadar.

BUNLAR DA İLGİNİ ÇEKEBİLİR:

25.1.2018