GÜNDEM

'İnat' referandumu... Barzani Irak’tan bir Kürt devleti koparabilecek mi?

Author

Türkiye, İran, Irak, hatta ABD ve BM itiraz etti ama Mesud Barzani inadından vazgeçmedi. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi, 'bağımsızlık referandumu' için sandıkları kurdu, Barzani klasik 'sandık başı' pozunu, muzaffer bir komutan edasıyla verdi... 

'İnat' referandumu... Barzani Irak’tan bir Kürt devleti koparabilecek mi?

Gerilim artık en üst seviyede...  Barzani işlerin bu noktaya geleceğini hesapladı mı, Türkiye, İran, Irak ve hatta ABD'nin kendisine karşı aynı noktada buluşabileceğini öngördü mü bilinmez, ama haftalardır şiddeti artan uyarılara ve hatta yaptırımlara karşı geri adım atmadı. Bunu bir 'var olma' meselesine getirdi.

'İnat' referandumu... Barzani Irak’tan bir Kürt devleti koparabilecek mi?

Sonuçta Barzani bölgedeki mevcut siyasi konjonktürü okudu, “zaman bu zaman” dedi ve harekete geçti. Kendi siyasi hesabına göre ikbali buna bağlıydı. Belki de bu denli sert ve ortak tepki beklemiyordu.

'İnat' referandumu... Barzani Irak’tan bir Kürt devleti koparabilecek mi?

Peki şimdi ne olacak? Türkiye, özellikle Musul ve Kerkük’ü de kapsadığı için referanduma büyük tepki gösteriyor. Tezkere hazır, askeri seçenek masada… Irak merkezi yönetimi ve İran ile Türkiye arasında kesintisiz temas var. Bazı önlemler alındı, bazıları sırasını bekliyor. Türkiye'nin açıklamaları çok sert, Başbakan Binali Yıldırım, referandumun başladığı dakikalarda canlı yayında konuştu, "İnatla Kerkük gibi Musul gibi anayasayla tanınmış sınırlar dışında bu referandumu yapma inadı bir anlamda sıcak bir çatışmaya da zemin hazırlamıştır. Bunun da bedeli oradaki günahsız sivil insanlara olacaktır. Bizim bundan sonraki adımlarda Irak Merkezi Yönetimini daha fazla doğrudan muhatap alarak ona göre kararlarımızı vereceğiz"dedi 

'İnat' referandumu... Barzani Irak’tan bir Kürt devleti koparabilecek mi?

Türkiye savaşa mı giriyor korkusu yaşayanların sayısı giderek artıyor. Şimdilik böyle bir seçenek yok gibi, ama Ankara, referandum tepkisinde tonu her gün biraz daha sertleştiriyor. Yarın ne olacağını kimse kestiremiyor...

Krizin nasıl noktalanacağı ise siyasi analistlere göre tamamen referandum sonrasına bağlı. ABD'nin ne yapacağı önemli mesela. Referandumu erteletmeyi başaramayan Washington, çıkan sonucu tanıyacak mı, daha önce bölgede defalarca kullandığı Iraklı Kürtlerin arkasında duracak mı?

Barzani referandumdan sonra nasıl bir yol izleyecek? Sandıktan büyük olasılıkla bağımsızlık kararı çıkacak ama kimse hemen bir bağımsızlık ilanı beklemiyor. Pek çok siyasi analiste göre Barzani referandum sonucunu cebine koyacak ve önümüzdeki dönemde Irak ile yapılacak pazarlıklarda koz olarak kullanacak.

Biraz referandumu anlatayım. Referandumda seçmenlere "Kürdistan Bölgesi ve Kürdistan Bölgesi dışında kalan Kürt yerleşimlerinin bağımsız bir devlet olmasını istiyor musunuz?" sorusu yöneltiliyor. Soruda 'Kürt yerleşimleri' olarak tanımlanan yerler, Musul, Kerkük, Diyala ve Ninova gibi bölgeler. Referandumda oy kullanacak seçmenlerin 1 milyon 200 bini Erbil, 1 milyon 280 bini Süleymaniye, 750 bini Kerkük, 800 bini Duhok, 750 bini Musul'dan. Bu kentlerde Kürtler dışında Türkmenler, Ezidiler, Süryaniler ve Araplar da yaşıyor. Üstelik Musul ve Kerkük petrol zengini ve çok tartışmalı yerler.

Sonuçta Türkiye, İran ve Irak'ın çabaları, ABD ve BM'den gelen çağrılar referandumu erteletmeye yetmedi. Bundan sonra kartlar sandıktan çıkan sonuca göre yeniden dağıtılacak. Tüm taraflar da yeni oyun planını buna göre şekillendirecek.