GÜNDEM

Yeniden kızıştı… 2. Abdülhamid'in efsane mirası hakkında tüm bilinmeyenler

Author

Osmanlı’nın tam 36 padişahı oldu. Hiçbirinin mirası kavga nedeni olmadı. Ama Sultan II. Abdülhamid’in mallarına ilişkin kavga neredeyse 100 yıldır sürüyor. Bu kavga zaman zaman yatışıyor, zaman zaman kızışıyor. Şimdi yeni bir dava var. O davanın dünkü son duruşmasında Abdülhamid’in toplam 7 bin 756 tapu kaydından oluşan mirasından yaklaşık 100 hissedarın paylarına düşen miktarı bilirkişinin belirlemesi kararı çıktı.

Yeniden kızıştı… 2. Abdülhamid'in efsane mirası hakkında tüm bilinmeyenler

Bu öyle böyle bir miras değil… Galatasaray Adası, Musul-Kerkük petrolü, Bakırköy’de, Nişantaşı’nda arsalar, dükkânlar... Boğaz’da yalılar, sayısız çiftlik... Abdülhamid’in yaklaşık 100 varisi yıllardır işte bu paha biçilemez mirasın peşinde. Gelinen son noktada tespit edilen 100 varisin Sultan II. Abdülhamid'e olan akrabalık derecesine göre tüm mal varlığından ne kadar oranda pay alabilecekleri belirlenecek.

Yeniden kızıştı… 2. Abdülhamid'in efsane mirası hakkında tüm bilinmeyenler

Mahkemenin kararıyla birlikte mirasçılar, devlete başvurarak Abdülhamid'in mirasını isteyebilecek.

Yeniden kızıştı… 2. Abdülhamid'in efsane mirası hakkında tüm bilinmeyenler

Kavgası 100 yıldır süren bu mirasta neler var? Listeye bir göz atalım… Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü arşivinde saklanan belgelere göre Abdülhamid'in yurt içi ve yurt dışında 7 bin 756 taşınmaz tapu kaydı var. Abdülhamid'in sadece Türkiye'de ise 2 bin 369 tapu kaydı bulunuyor. Abdülhamid'in Türkiye'deki tapulu arazisi 1 milyon 256 bin 947 dekar. Bu tapulu arazinin 391 bin 573 dekarı devlete, 8 bin 627 dekarı da şahıslar adına kayıtlı. Çok bilinen mülklerden bazıları şöyle:

Yeniden kızıştı… 2. Abdülhamid'in efsane mirası hakkında tüm bilinmeyenler

Galatasaray Adası

Sultanhamam'daki İzmirli Hanı

İstanbul Gedikpaşa'daki tiyatro arsası

Eyüp Kopçageçidi'ndeki 21 dönüm tarla

Eyüp'te 18 dönümlük Bahariye Kışlası

Kağıthane'de 20 dönüm arazi

Bakırköy'de 70 dönüm arazi

Bakırköy Veliefendi çayırı

Dolmabahçe'de 30 dönüm bostan

Beşiktaş Serencebey'de 2 dönüm bağ

Ihlamur'da 3 dönüm arsa

İstanbul Horhor'da konak ve 5 dönüm arsası

Arnavutköy Akıntı Burnu'nda gazino ve müştemilatı

Ortaköy'de Dalyan mahallesi ve Ali Saip Paşa Yalısı ile müştemilatı

Paşabahçe İrcirli köyünde 40 dönüm arazi ve şişe fabrikası

Beykoz'da 40 dönüm bostan, üç bahçe, 6 tarla, 2 çayır, 3 arsa, 1 bağ, 1 dükkan ve yalısıyla Tokat çiftliği, Yalnız Servi çiftliği.

Beykoz'da Abraham Paşa'dan alınan 38 dönüm arazi ve üzerindeki müştemilat

Şişli'de İzzet Paşa çiftliği

Çatalca ve Çekmece'de; Filifos, Kaparya, Safra, Kılıçali Sagır, Silivri, Bosna, Sazlı Bosna, Haraççı, Papas Bergos, İzzettin, Tozalak çiftlikleri ile Yahya Bey Kışlası

Liste çok uzun değil mi? Kavganın tarihi de öyle. Bu dava Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en karmaşık miras meselesi. Peki neden bir başka padişahın değil de 2. Abdülhamid’in mirasını tartışıyoruz?

Yeniden kızıştı… 2. Abdülhamid'in efsane mirası hakkında tüm bilinmeyenler

Bu soruya en kapsamlı yanıtı Vasfi Şensözen veriyor. Eski milletvekili ve Maliye Bakanlığı’nda hukuk müşavirliği yapan Şensözen'in ‘Osmanoğulları’nın Varlıkları ve 2. Abdülhamid’in Emlaki’ adlı bir kitabı da var. Konu hakkında yıllarca çalışmış yani. O kitapta bu mesele enine boyuna anlatılıyor.

Şensözen’in anlattığına göre, 2. Abdülhamid, mülk edinme konusunda kendinden önceki ve sonraki padişahlardan çok farklı bir yol izledi. Musul’daki petrol yataklarından Rumeli’deki çiftliklere kadar muazzam bir serveti kendi üzerine geçirdi.

Yeniden kızıştı… 2. Abdülhamid'in efsane mirası hakkında tüm bilinmeyenler

Emlak edinme ve özel zenginlik sağlama konusunda çok hırslı olan 2. Abdülhamid, Osmanlı devlet geleneğinin çok dışında adımlar attı. Mesela babası Abdülmecid’in Maliye Hazinesi’ne devrettiği Emlak-i Şahane’yi (padişah soyu mülkleri) geri aldı, daha önce örneği görülmeyen bir şekilde kendi adına tapuladı. Bunları idare için yeniden teşkilatlandırılan Hazine-i Hassa’nın (Padişah hazinesi) da gayretiyle, geniş bir emlak edinme faaliyeti alıp yürüdü.

Yeniden kızıştı… 2. Abdülhamid'in efsane mirası hakkında tüm bilinmeyenler

Abdülhamid ardında dillere destan bir miras bırakıp 1918’de öldü. 2010’da açılan ve bugün bilirkişiye havale edilen davanın konusu işte bu efsane miras.