TARIH

Cumhuriyet tarihine damgasını vuran 'Milli Şef'

Author

24 Eylül 1884 yılında İzmir’de mütevazi bir ailenin oğlu olarak din yaya gelen İsmet İnönü, ailenin ikinci çocuğuydu. Babası Reşit Efendi, Bitlis'in tanınmış Kürt ailelerinden olan kürüm oğlu ailesine mensuptu. Babası Reşit Bey, Cariye hanım ile İstanbul'da evlenmişler, daha sonra İzmir'e yerleşmişlerdir.

İsmet İnönü’nün abisi Ahmet Mithat’ın dışında, kendisinden sonra doğan üç kardeşi daha oldu. Ancak kardeşleri doğduktan kısa bir süre sonra öldü.

Cumhuriyet tarihine damgasını vuran 'Milli Şef'

Babasının görev nedeniyle Sivas’a tayinin çıkması ile birlikte burada ilköğrenimine başladı. Sivas Askeri Rüştiyesini 1895 yılında bitiren İnönü babasının İstanbul’a tayini çıkması nedeniyle, burada öğrenimine devam etti. İstanbul'da Topçu Harbiye’sine kaydını yaptırdı ve burayı birincilikle bitirdi. Buradan mezun olurken teğmen olan rütbesi, askeri alanda gösterdiği başarılardan dolayı Yüzbaşı rütbesine yükseltildi.

Başarılarından dolayı Kurmay Yüzbaşı olarak 2. Orduya atandı. Bir süre dönemin iktidar partilerinden olan ittihat ve Terakki cemiyeti ile çalıştı. 1912 yılında Yemen kuvvet komutanlığına Kurmay Binbaşı rütbesi ile atandı ve ilk diplomatik görevini burada gerçekleştirdi. Yemen de imam Yahya ile görüşerek barışı sağladı ve burada göstermiş olduğu başarı, ileride iyi bir diplomat da Cağının işaretlerindendi.

Birinci Dünya savaşı yıllarında rütbesi artan ismet Paşa, Doğu ve Suriye cephelerine atandı ve rütbesi yarbay lığa kadar yükseltildi. Burada görev yaparken 2. Ordu komutanı Mustafa Kemal Paşa ile tanıştı. Kendi yazdığı özgeçmişinde bu karşılaşmayı hayatının dönüm noktası olarak anlatır.

Siyasi Hayatı

İsmet Paşa’nın siyasi yaşamı, Atatürk ile tanışmasından sonra başlar. 1920 yıllarında Mustafa Kemal Paşa’nın saray tarafından ölüme mahkûm olmasından sonra, aynı cezaya çarptırıldı. Sarayın çağrı> ana kulak asmayan ismet Paşa, Mustafa Kemal paşanın çağrısıyla gizlice Ankara’ya geçti. Milli mücadele yıllarında önemli görevler üstlendi ve Edirne’den milletvekili olarak çalışmalarına devam etti.

Mustafa Kemal Paşa’nın görevlendirmesiyle Ankara’da kurulan meclisin ilk düzenli ordusunu kurdu. Bu ordunun ve ismet Paşa'nın kazandığı Birinci ve İkinci İnönü savaşları, Türkiye tarihinde yaralan önemli dönüm noktalarındandır.

İsmet İnönü hatıralarında hayatına en zor anının Lozan Barış antlaşmasının imzalandığı günlerde olduğunu anlatır. Koca bir milletin sorumluluğu ve gelecekteki kaderi, ismet Paşa'nın omuzlarına yüklenmiştir. Çok zorda olsa ismet Paşa bu görevi de başarı ile yerine getirmiştir.

İsmet Paşa'nın Özel Yanları

İsmet Paşa, soğukkanlı yaklaşımları ve sakin tavırları ile tanınır. Öyle ki karşısındaki kişi öfkeden deliye dönse bile o sakin bir tavırla cevap verirdi. Lozan antlaşmasındaki tavırları ile bu yönü Paris teki diğer devletlerin delegeleri tarafından hayretle izlenmiştir.

İsmet Paşa'nın Hayatı Belgesellere ve Kitaplara Konu Oldu

Can Dündar ve Bülent Çaplı 1999 yılında CNN kanalı için ismet Paşa’nın hayatın anlatan belgesel serisi hazırlarlar. Aynı şekilde can Dündar ve Bülent çaplı Paşa hakkında birde kitap yazdılar.

2013 yılında ATV kanalı tarafından Atatürk’ün hayatını anlatan “Ben Onu Çok Sevdim” adı dizide ismet Paşa’ya da yer verilmiştir.

Ayrıca 1966 ve 1968 yıllarında Şevket Süreyya Aydemir’in kaleminden “İkinci Adam” adı kitap Remzi Yayınevi tarafından piyasaya sunuldu.