TEKNOLOJI

Facebook kullanımı beyinde gerilemeye mi yol açıyor?

Author

Ulm Üniversitesi'nden bilim insanlarının gerçekleştirdiği yeni bir çalışma, Facebook ile beynimiz arasında oldukça enteresan bir bağlantı keşfetti. Araştırmaya göre, akıllı telefonlarında Facebook'u sık kullanan kişiler, beynin ödül merkezi ismi verilen bölgesinde daha az boz maddeye sahip oluyor. "Ee?" dediğinizi duyar gibiyiz, o yüzden açıklayalım.

Facebook kullanımı beyinde gerilemeye mi yol açıyor?

Beynimizin ödül merkezi, yani "nucleus accumbens" Alvin Toffler'ın tanımına göre bizi umut etmeye ve beklentiye sokmaya, hoş tatlara, cinsel çekiciliğe, cömertliğe, sembollere (lüks arabalar, yatlar, katlar), gülmeye, sevdiklerimizle güzel vakit geçirmeye, bize göre yoldan çıkmışları cezalandırmaya hatta intikam almaya iten bir sistem. Aynı zamanda bağımlılıklarımızdan da bu ödül merkezi sorumlu.

Boz madde ise istemli kas hareketleri, hafıza, görme, koklama, işitme, konuşma, karar verme ve çevresel değişimleri idrak etme gibi çeşitli olayları yöneten ödül merkezi de dahil olmak üzere beynin farklı bölümlerinde varlığını sürdüren bir madde.

Facebook kullanımı beyinde gerilemeye mi yol açıyor?

Şimdi bu bilgileri aldığımıza göre, araştırma sonuçlarına bakmaya başlayabiliriz. Nisan ayında yayımlanan makale için araştırmacılar 46 erkek ve 39 kadın üzerinde beynin yapısını incelemek adına MR'lar çekti. Ardından bu kişilerin akıllı telefonlarına, Facebook'ta ne kadar vakit geçirdiklerini ve ne kadar sık kontrol ettiklerini görmek için bir uygulama yükledi. Hedeflerinde ise ödül merkezindeki değişiklikleri gözlemek vardı.

"Akıllı telefonlar, Facebook, yani kısacası dijital dünya artık günümüzün büyük bir parçası hâline geldi. Dijital kullanımı nöro-bilimsel bir açıdan daha iyi anlamak, aynı zamanda dijital toplumlar tarafından şekillendirilen beynimizin nasıl tepki verdiğini de anlamak adına bizlere yardımcı oldu," diyor makalenin baş yazarı Christian Montag.

Montag ile çalışma arkadaşları, araştırma neticesinde Facebook uygulamasını daha sık açan ve uygulama içerisinde daha fazla vakit geçiren kişilerin ödül merkezinde daha az boz madde bulunduğunu gözlemledi. Yani boz madde ne kadar azsa, Facebook kullanımı ve/veya sıklığı da bir o kadar fazlaydı. Kullanıcılar, "beğeni veya yorum" görmek, onaylandıklarının farkına varma isteğiyle Facebook'u daha sık kullanıyordu.

Facebook kullanımı beyinde gerilemeye mi yol açıyor?

Araştırma sonucunda Facebook kullanımıyla boz madde arasında kesin bir bağlantının varlığı kanıtlanmasına rağmen, bir sebep-sonuç ilişkisi oluşturmak mümkün olmadı. Yani "Sıklıkla Facebook kullanan kişilerin ödül merkezinde daha az boz madde mi var, yoksa boz maddesi az olan kişiler daha sık Facebook kullanma eğiliminde mi?" sorusunun cevabı bu çalışma neticesinde ortaya çıkmadı.

Bilim insanları bu araştırmada "normal" akıllı telefon kullanan kişileri gözlemlediklerini vurgularken, böylesi bir bağlantının kesin sonuçlarına ulaşabilmek için aşırı kullanım ile bağımlılık davranışlarını incelemenin gerekliliğini kaydetti.