TEKNOLOJI

Heybetli dağları Ferhat misali delen yeraltı canavarı: TBM

Author
Heybetli dağları Ferhat misali delen yeraltı canavarı: TBM

Kentsel yaşamın en büyük sorunlarından birisi trafik sorunu. Özellikle İstanbul gibi metropol kentlerde şehir içi trafikler vatandaşları çileden çıkarıyor. Hatta bu çile şehirler arası trafiğe kadar yansıyor. Hal böyle olunca üzerinde durulan en önemli projeler de trafiğin rahatlatılması üzerine. Bunun için çeşitli yollar yapılmakta. Bu yollar yapılırken projeler hem zaman, hem de yakıt tasarrufu bakımından değerlendirilip en uygun şekilde inşa edilmektedir. Bu bağlamda tercih edilen farklı bir çözüm yolu var: tüneller.

Tünellerin inşa edilmesi, her açıdan normal yol yapımından çok daha zordur fakat tüneli kullanacak kişilerin zaman ve yakıt tasarrufu bakımından oldukça uygundur. İşçiliğinin zahmetli olması nedeniyle tünel yapımına ince eleyip sık dokuyarak karar verilir. Karar aşamasından sonra sıra tünelin inşasına geliyor. Geleneksel yöntemlerden olan dinamit patlatma yöntemi, özellikle şehir içi tünellerde halkı rahatsız ettiği için pek tercih edilmiyor. Neyse ki teknoloji, burada da imdadımıza yetişiyor. Artık tonlarca dinamit patlatılıp binbir zorluklarla inşa edilen tüneller, TBM (tünel açma makinesi) ile kolaylıkla yapılıyor.

Heybetli dağları Ferhat misali delen yeraltı canavarı: TBM

Devasa tünellerin açılımında kullanılan bu makinelerin boyu 200 metreye kadar ulaşabiliyor. Bir yandan kazıyor, bir yandan kazdığı taşı ve kumu taşıma bandı ile ayrıştırarak çıkarıyor. Yetmezmiş gibi aynı zamanda tünelin beton plaklarını yapıyor.

Heybetli dağları Ferhat misali delen yeraltı canavarı: TBM

TBM ( Tunnel Boring Machine) denilen tünel açma makinelerinin yatırım maliyeti yüksek ancak istenilmeyen yeraltı hareketlerini önleme kabiliyeti, daha sessiz, titreşimsiz ve hızlı çalışması nedeniyle günümüzde tercih edilen kazı makineleri haline gelmiştir. Farklı formasyonlar için kullanılabilen kafa dizaynları ve keski tipleri, makineyi dengeleme sistemleri, tahkimat sistemleri, çıkarılan atığı taşıma sistemleri, çeşitli yönlerden farklılıklar göstermektedir. Açılacak yer altı boşluğu boyunca geçilecek formasyonların önceden tespiti, kullanılacak makinenin seçiminde en önemli faktörlerden biri olmaktadır.

Heybetli dağları Ferhat misali delen yeraltı canavarı: TBM

TBM kullanmak geleneksel yöntemden çok daha avantajlıdır. TBM'nin kazı hızı oldukça yüksektir,Çalışan işçi sayısı oldukça az olmakta ve işçilik maliyeti düşmektedir. Geleneksel yöntemle günde maksimum 8 metre ilerlenirken, TBM ile günde tam 19 metre ilerlenebilmektedir. TBM kullanımıyla tünel içinde oluşması mümkün toz miktarı önemli derecede azalmakta ve dolayısıyla işçi sağlığı açısından olumlu bir çalışma ortamı elde etmek mümkün olmaktadır. Patlatmadan kaynaklanan sarsıntı oranı TBM kullanımında söz konusu olmayacağından TBM, şehirleşmenin yaygın olduğu kaya ortamlarında kolaylıkla kullanılabilmekte ve çevre sorunu yaratmamaktadır. Patlatma yapılarak çalışıldığında yeraltı açıklığının çevresinde oluşan gevşeme zonu (zedelenmiş kaya kütlesi zonu), TBM’in kullanılması halinde oldukça sınırlı kalmakta ve dolayısıyla, tünel destek elemanlarına etkiyen yükler de azalmaktadır.

İşte yer altı canavarı TBM'nin kurulum aşaması ve çalışma prensibi;

Kaynak: 1, 2