EDEBIYAT

Millet uzayda üs kurarken bizim yaşadığımız ‘bayan mı kadın mı?’ sorunsalı

Author

Herhangi bir giriş yazısı yazmadan olaya direkt gireyim: KADIN. Kadın diyeceğiz bu kadar basit. Bayan diye bir cinsiyet yoktur. Erkeğin karşı cinsi bayan değil, kadındır.

Millet uzayda üs kurarken bizim yaşadığımız ‘bayan mı kadın mı?’ sorunsalı

Kişi 18 yaşını doldurmamışsa, henüz yetişkin değilse oğlan veya kız denir. Yetişkin olduktan sonra bunun adı erkek veya kadındır.

Ve bunun cinsellikle asla alakası yoktur. Toplumda cinselliği yaşamamış kişiler için ‘kadın’ kelimesi kullanılmaz mesela. Yok öyle bir şey. Cinselliğin bu konuyla hiç mi hiç alakası yok. 18 yaşından büyükse bu kadındır, bu kadar! Ne yazık ki çok geniş bir kesimde bu algı var, yıkmak lazım bunu.

Toplumun yarattığı bu algı o kadar etkili bir hale gelmiştir ki ‘kadınsın sen’ deyince bozulan, buna tepki gösteren kadınlar var. Kadınlık mertebesine evlendiği zaman geçeceğini sanan çok sayıda kadın var ve bunun suçlusu bütün toplum.

Millet uzayda üs kurarken bizim yaşadığımız ‘bayan mı kadın mı?’ sorunsalı

Peki bir kadına ne diye hitap edeceğiz ona değinelim. Bir erkeğe ‘Hey, erkek’ diye seslenemediğimiz gibi bir kadına da ‘Kadın’ diye seslenemeyiz. Abes kaçar bu...

Hitaplarda cinsiyet belirtme durumu olmadığı için ‘kadın’ deme zorunluluğu yoktur.

Diyelim ki tanımadığımız bir kadın cüzdanını düşürdü ve arkasından ona sesleneceğiz. ‘Hey kadın’ diyemeyiz ama doğru kelime ‘Bayan’ da değil. Bu durumda kibarca bir sesleniş için ‘Hanımefendi’ kelimesini kullanmak doğru olur.

Yine başka bir hitap konusu: Bir topluluğa seslenecekken ‘Kadınlar erkekler’ diyemeyiz di mi? Bu durumda ‘Bayanlar-baylar, hanımlar-beyler’ kelimelerini kullanabiliriz. (Hanımlar-beyler daha doğru)

Ama cinsiyetten bahsederken bayan diyemeyiz. “Erkekler şu şu özelliklere sahipken, bayanlar şu şu özelliklere sahiptir” diye bir cümle kuramazsınız. ‘Erkekler’ diye başladıysan ‘kadınlar’ diye bitirirsin o cümleyi.

Toplu taşımalarda ne yazık ki sık sık duyduğumuz ‘Bayana yer verin’ kullanımı yanlıştır. Otobüs bileti alırken ‘bayan yanı’ kullanımı yanlıştır. ‘Bayana öncelik verin, önden bayanlar, bayanlar güldür ma çiçektir’ gibi tüm kullanımlar yanlıştır.

Millet uzayda üs kurarken bizim yaşadığımız ‘bayan mı kadın mı?’ sorunsalı

Toplarlayacak olursam cinsiyet belirtme söz konusu olduğu zaman kadından başka bir kelime asla kullanamazsın. Bayan, hatun, avrat, kız, hanım, karı falan asla. Tek doğru kullanımı kadındır.

Bayan doktor diyemezsin, kadın doktordur o. 

Hitap söz konusu olduğunda yukarıda belirttiğim gibi ‘hanımefendi’ en doğru şeklidir bunun.

Bir de dilimize yerleşen bir kullanım var ‘erkek arkadaş-kız arkadaş’ şeklinde. İngilizcede bunun karşılığı ‘boyfriend-girlfriend’ şeklindedir ve sıklıkla kullanılır. Bunun cinsiyetçilikle ilgili herhangi bir sıkıntısı yoktur. Türkçede en doğru nasıl kullanabilirim diyorsanız sevgili deyin geçin en iyisi :)

İşin içine samimiyet girince işler biraz daha farklılaşır tabii.  Ben karşı cinsteki bağzı arkadaşlarıma geyiğine bağyan diyorum mesela yumuşak g'yi vurgulaya vurgulaya. Bu bizim aramızda olan bir şeydir. Onlar da bana odun falan diyor anlaşıp gidiyoruz :d 

Ya da kadınsanız, 'Kızlaaarrr <3' adında bir kadın Whatsapp grubuna alınmış olabilirsiniz. Şimdi bu yazıyı okuduktan sonra gidip orada atar yapmayın :) Samimiyetin olduğu yerde kurallar işlemez. 

Ama siz benim demek istediğimi anladınız ya. Cinsiyet belirteceksen eğer ‘kadın’ demek zorundasın. Hitap edeceksen istediğin şekilde hitap edebilirsin. Bayan da diyebilirsin ama yine de bunu kullanmamak hoş olur. Bunun en kibarcası ‘hanımefendi’dir.

Konuyla alakası yok ama sırf bunu kullanmayı çok sevdiğimden şuraya iliştiriyorum.

Ne diyem, Mahmut mu diyem?