BILIM

Uzayda yasak olan dört şey

Author

Belki de henüz sınırları kesin olarak çizilmediği için uzay hukuku çok ilgimi çekiyor. Çünkü fizik yasalarının dünyadakine göre farklı seyrettiği uzay ortamında deneyler yaparak ilerliyoruz. İnsanların birbirleriyle olan ilişkilerini ve davranışlarını belirleyen hukuku ve normları da deneyerek ve yanılarak belirliyoruz.

Uzayda yasak olan dört şey

Henüz böyle bir hukuk veya kanun elbette yok ama yine de astronotların yaşam alanı olan Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) belli başlı kuralları var.

ISS astronotların evi ve yaşam alanı. Aynı zamanda da iş yerleri. Ve her iş yerinde olduğu gibi ISS’te de bir takım kurallar var.

Ofisiniz yer yüzünün 400 kilometre üzerinde uçan bir yapı olduğu için bu kurallar oldukça sıkı olabiliyor. Bu yüzden yer yüzünde rahatlıkla yapabildiğiniz bazı şeyleri uzayda yapamıyorsunuz.

ISS’te yapmanın yasak olduğu şeylerin ne olduğunu sıraladığımızda ortaya dört yasak çıkıyor.

Uzayda seks yasak

ISS, insanların şu an için uzayda yaşadığı tek yer. 388 metreküplük bir alan içinde 6 kişilik mürettebat birlikte yaşıyor. Yani ufak bir alanda, uzun bir süre boyunca yaşıyorlar. Bu yüzden yakın ilişkiler ISS’teki işleri karmaşıklaştırabilir ve zorlaştırabilir. Bu yüzden sevişmeleri kesinlikle yasak.

Aynı zamanda astronotlar profesyonel olarak bu ortamda bulunuyor ve her gün iş arkadaşlarıyla beraber bölüştükleri işler var. Beraber yaşıyorlar ve bu işleri de beraber yapıyorlar.

Uzay İstasyonu’nda seks yapmanın yasak olmasının bir diğer sebebi ise bir astronotun hamile kalması halinde neler yaşanabileceğini henüz bilmiyoruz. Yerçekimsiz ortamda ve dünyanın kozmik radyasyon koruma kalkanı olmadan gelişmekte olan bir fetus çok fazla risk altında olacaktır.

Bir de uzaydan gezegene giriş var. Oldukça sarsıntılı bir yolculuk olan atmosfere giriş hamile bir astronot için zararlı olabilir.

Uzayda yasak olan dört şey

Uzayda içki içmek yasak

Alkol tüketimi astronotların yapamayacağı bir diğer şey. Bu yasağın nedenini anlamak çok güç değil çünkü ISS’te hassas olan bir sürü ekipman ve deney var. Bunlar sarhoş bir astronot tarafından kolaylıkla mahvolabilir.

Ama bu kural her zaman yürürlükte değildi. Rus Kozmonotlar yakın bir zaman öncesine kadar, 1980’lerde uzayda içki içebiliyordu. Hatta içmeleri de teşvik ediliyordu.

Fakat ABD toplumu uzayda içki içilmesine hiçbir zaman sıcak bakmadı. 1970’lerdeki uzay istasyonu Skylab’de astronotların brandy içtiği açıklandığında insanlar NASA’yı şikayet mektubu yağmuruna tutmuştu. Kutsal bir yer olduğundan değil ama vergileriyle uzaya çıkan astronotların burada keyif çatmasını istememişlerdi. Bundan sonra NASA uzayda alkol yasağı getirdi.

Apollo 8 görevinde astronotlar Noel yemeğinde minyatür şişe brandy götürmüştü ama ekibin komutanı Frank Borman bunları yer yüzüne inene kadar içmeme emri vermişti.

 Uzayda ekmek yasak

Astronotlar seks ve alkolle birlikte bir diğer temel ihtiyaç olan ekmekten de mahrumlar. Sadece ekmek değil, kraker, bisküvi gibi kırıntılanan her şey yasak.

1969’da Gemini 3 görevinde bir astronot uzaya gizlice bir sandviç götürmüştü. İlk ısırığı aldıktan sonra her yerde kırıntılar uçuşmaya başladı. Bu kırıntılar çok kritik ekipmanların arasına kaçabilir veya havalandırma panelleri tarafından çekilebilir. Aynı zamanda bu kırıntılar uzayda gözlere de kaçabiliyor veya uçuşan bir kırıntı solunum yollarına kaçabiliyor ve bu da ciddi bir risk demek oluyor.

Bu yüzdene kırıntı riskini ortadan kaldırmak için astronot yemekleri genellikle tüpler içinde veya sıkıştırılmış halde tek ısırımlık yemekler oluyor.

Artık astronotlar uzayda normal yemeklere daha yakın şeyler yiyor. Ama kırıntıları engellemek için her şey naylon ile kaplı. Ekmek hala yasak bunun yerine kırıntılanmayan tortilla yeniyor.

Uzayda çamaşır yıkamak yasak

Astronotlar uzayda bir iç çamaşırını üç dört gün giymek zorunda. Bazı astronotlar kıyafetlerini haftalarca, aylarca giymek zorunda kalıyor ve yıkayamıyorlar.

Bunun sebebi uzayda çamaşır yıkamanın efektif bir yolunun olmaması. Çünkü ISS’te kısıtlı bir su var ve bunun idareli kullanılması gerekiyor.

Neyse ki ISS’in kontrol altındaki iklimi ve havalandırması çok fazla da kirlilik yaratmıyor. Bir diğer yandan da astronotların uzayda çok iyi koku alamaması yıkanmamaşı kıyafetleri bir sorun olmaktan çıkarıyor.

Astronotlar kas ve kemik kütlelerini koruyabilmek için çok fazla egzersiz yapmak zorunda. Bu da astronotların kıyafetlerini kirletiyor. Kıyafetler artık giyilemeyecek kadar kirlendiğinde istasyonun çöpüyle beraber dünya atmosferine gönderiliyor ve burada yanarak yok oluyor.

Yakında astronotlar kıyafetlerini ve diğer atıklarını bakteriler tarafından tüketilmesini sağlayıp metan gazı üretmelerini sağlayabilir. Bu gaz da istasyon için enerji üretebilir.