Erzincan Alevileri

Erzincan Alevileri

volkan-c
Author volkan-c
Anadolu Kültürü
Collection Anadolu Kültürü
Erzincan Alevileri

Alevilik bildiğimiz gibi mezhep ve tarikat olmamakla birlikte Hz Ali'nin soyundan gelerek onun velayetini kabul eden Müslümanlar olarak tanımlanır. 19. yüzyıla kadar Alevilik Kızılbaşlık olarak tanımlanmak ta iken günümüzde Alevilik olarak yeniden tanımlanmıştır. Halen bile Kızılbaş denilince hepimizin aklına Alevilik gelir değil mi? Erzincan Alevileri hakkında edindiğimiz bilgileri şöyle sıralar isek;

Yapısal ve fonksiyonel olarak incelenmeden önce Aleviliğin doğuşu ve Erzincan iline kadar yayılışına bir bakalım. Müslümanlığın peygamber efendimiz (SAV)'in vefatından sonra halifelikler ile devam etmesi ve dört halifeden biri olan aynı zamanda Peygamber efendimizin amca oğlu ve damadı olan Hz Ali'nin oğullarının soyları ile devam etmiştir. Bu soylardan Hüseyin soyu Seyyidlik Hasan soyu ise şeriflik olarak iki kol olarak genişlemiştir. Erzincan Aleviliğin yoğun olduğu illerimizden olup yapılan araştırmalarda 320 Alevi köyü bulunduğu saptanmıştır. Erzincan alevi köyü halkı çoğunlukla Kürt kökenli olup çok azı Türk kökenlidir. Alevi köylerinin Erzincan ilinde azalmasının tek nedeni bu bölgeden yapılan göçler ile ilişkilendirilir.

Yurt dışında İran, Suriye, Irak, Yunanistan, Makedonya, Saraybosna, Bulgaristan ve Arnavutluk bölgelerinde, yurt içinde Hatay, Mersin, Adana, Sivas, Balıkesir, Kars, Ardahan, Tunceli, Erzurum, Erzincan, Çanakkale gibi bölgelerde yoğunlaşmış ve ülke nüfusunda % 9 'a tekabül geldiği bilinir.

Erzincan Alevileri

Alevilerin Göç Nedenleri

Erzincan iline göç nedenleri diğer göçler gibi aynı nedenlere bağlı olup göçler her toplum, mezhep ve ırk için en önemli dejenerasyon nedeni olmaktadır. Sizin de göç sebeplerinizin altında yatan gerçekler nelerdir kim bilir? Devlet politikalarında Alevilik her dönem siyasetin dışında bırakılmış ve Sünnilik ön planda tutulmuştur. Bu sebeple aleviler her duruma hazırlıklı olarak kimliklerini saklamış ve küçük aşiretler halinde köylerde yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Zaman zaman etnik ya da inanç yönünden tehlike olarak görülmüş ve haksızlıklara uğratılmıştır.

İsyanlar Erzincan alevi nüfusunu azaltan ve göçe neden olan ana sebeptir. Köyde kalanlar ise aşiretler halinde yaşamlarını devam ettirirler. Türkçe, Zaza ve Kırmanç dilleri Alevilerin konuştuğu dillerdir. Abbasan, Lolan ve Koçgiri aşiretleri halen varlıklarını sürdürmektedir.

Alevilikte İnanç ve Kültürel Yaşam

Aleviliklte ilim ve inanç Hz Ali'nin Müslümanlığa davet edilenler arasında ilk erkek olması, dürüstlüğü, ilim aşkı, cömertliği, vicdanlı olması, korkusuz, ilim, iman ve sadakatliği baz alınarak bu eksenler etrafında birleştirilmiştir.

Alevi köyü mensupları ile yapılan birebir görüşmeler de inancın temelleri İlahiyat, Nübüvvet ve Semiyyat üçlü ekseni etrafında olmaktadır. İlahiyat Allah'ın varlığına iman, nübüvvet Peygambere iman ve Semiyyat ise ahiret gününe inanmak olmaktadır.

Alevi köylerinde dedelik Aleviliği anlayabilmenin mihenk taşıdır. Dualar ve ayinler dedeler tarafından yapılır. Cem evleri ve dergahlar ibadethanelerdir. Camilerde namaz kılamazlar çünkü Hz Ali bir camide hunharca şehit edilmiştir. Oruçlarını ramazan ayında değil muharrem ve hızır aylarında eda ederler.

Alevilik eline diline ve beline sahip olmak prensibini benimsemiştir ve bunu tüm alevi mensupları gerçek anlamda uygularlar. Ancak unutmamak gerekir ki son yetişen nesil bu prensipleri pek dikkate almamaktadır. Yaşantıları halen sözlü kültür üzerinden devam etmektedir. Enel hak felsefesiyle insanı her şeyin merkezine alan inançları dolu ve dem içecekleri İslam dininin kıstaslarına ters düşmektedir. Ölümü hakka yürüyüş ve hak katına ulaşmak olarak görürler. Devriye ve can inançlarının özüdür.

Çocuklarının ismine genelde Ali, Cem, Bektaşi, Hasan, Hüseyin, Pir Sultan, Hacı, İsmail olarak koyarlar.

Kadın erkek eşitliği inançları ekseninde devam etmekle beraber inanç bilgileri, ritüeller ve bu ritüellerin uygulama alanlarına kadınlar girememektedir. Evlilik iç evlilik şeklindedir.

Erzincan Alevileri

Alevi Ritüelleri

Geçmişten gelen sözlü kültürler ve ritüellerini ellerinden geldiğince günümüze uyarlayarak uygulamaya çalışırlar. Klasik cem evi ibadetleri dışında farklı ritüeller de bulunur. Bu ritüeller kuşaktan kuşağa aktarılarak halen devam ettirilmektedir. Bunlardan bazıları

  1. Abdal Musa Cemi
  2. Musahiplik ritüeli
  3. Koldan Kopan Ritüeli,
  4. Nevruz cemi
  5. Dağdan İndirme ritüeli
  6. Arınma Duası
  7. Telli saz
  8. Pirlerin deyişleri
  9. Semah ritüeli

Müzik ve sohbet bu ritüellerin olmazsa olmazıdır. Ritüellerde küslük olmaz, küs olanlar ritüele kabul edilmez, Herkes bir birini tanır.

İnanç ve ibadetin korkudan değil sevgiden kaynaklanması gerektiğine inanırlar.

Alevi köylerinde nefesler farklı lehçelerde söylense bile halen bir ritüel olarak süregelmektedir.

Tarihin geçmiş sayfalarında tüm devlet politikalarında Sünniliğe ağırlık verildiği için aleviler dini inanç ve kültürlerini gizlilik içerisinde ve dağ köylerinde yaşamaya mahkum edilerek geçirmişlerdir. Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde de bu baskılar aleviler üzerinde sürekli olmuştur.

Alevilik ülkenin bir gerçeği olduğu için üvey evlat muamelesi görmemelidir. Hoşgörüyü kendilerine bir felsefe olarak benimseyen aleviler bu hoş görünün kendilerine de gösterilmesini arzu etmektedirler. 

Liked by 1 users

Comments

avatar

People also liked

Related stories
1.Diving into a Saturated Market
2.How Heavy Is a Glass of Water
3.The Americans and Their Workplace; A British Perspective
4.How My Wife Introduced Me to My Ex-Girlfriend
5.Losing Your Job to a Machine; The Positive Side of It
6.The Most Uplifting Tv Series of All Times
7.How I Never Let Time Defeat My Spirit
8.Tech Giants' Tyranny: Google Is Developing a Censored Search Engine for China
9.The Surprising Truth Behind Opioid Addiction in America
10.Kit Harington and Emilia Clarke  
500x500
500x500