DIĞER

Abdülhamid'in çılgın projesi

KorsanEkonomist
Yazar
KorsanEkonomist

Marmaray ve Avrasya Tüneli; Avrupa'yı Anadolu ile öpüştüren iki tünel. Her ne kadar şimdi hayat bulmuş olsalar dahi yaklaşık 200 yıllık bir tarihe sahipler. Şaşırtıcı gelebilir ancak Boğaz altından tünel fikri bugüne ait değil!! "Sultan 2. Abdülhamid Devri Harita ve Planlarında İstanbul" isimli kitap 200 yıllık 94 harita ve 56 planı sergiliyor. Kitapta Sultan Abdülhamid'in emriyle hazırlanmış harita ve planların yanı sıra birçok yapıdan bahsediliyor ama bunlar içinde en dikkat çekeni; tüp geçit projesi. Tüp geçitler genelde o dönemde imal edildiği için ilk örnekleri o döneme ait dokümanlarda görebiliyoruz. Özellikle Galata Tüneli o dönemde sunulmuş ve hayata geçmiş. Bunlardan biri de Boğazın iki yakasını birbirine bağlayan bir projedir.
Dönem itibariyle birçok köprü projesinin yanı sıra Sarayburnu ile Üsküdar arasında bir tüp geçit (tünel-i bahrî/cisr-i enbûbî) inşası için de çok sayıda proje çizdirilmiş. Arşivlere göre ilk tüp geçit projesi Galata ve Pera arasındaki tünelin mühendisi Henri Gavand tarafından yapılmış. Henri Gavand, şimdiki Karaköy-Galata tünelinin işletmeye açılmasını takip eden sene yani 1876’da Osmanlı hükümetine Boğazın iki yakasını birbirine bağlamak üzere Sarayburnu ve Üsküdar arasında bir tüp geçit projesi sunmuş. Sadece bunlarla da yetinmemişler. İkinci proje ise, Sarayburnu - Üsküdar arasının tüp geçitle bağlanmasıydı. Bu projeyse Fransız merkezli S. Preault Demiryolu Şirketi tarafından hazırlanmış.
Proje üstüne proje… Dönemin çılgın projeleri soluksuz ilerleyişine devam etmiş. Yakın tarihte Japon - Türk ortaklığıyla yapılan Marmaray'ın ilk eskizi de 1891'de çizilmiş. Fransız Mühendis S. Preault, Sultan Abdülhamid Han’a “Deniz Altı Çelik Tüneli” projesini sunmuş. Yani bugünkü Marmaray'ın ilk hali diyebiliriz. Ama görünen o ki projelerin çoğu kâğıt üzerindeki çizimlerden öteye gidememiş.


Abdülhamid'in çılgın projesi