BILIM

Her şeyin her şeyle bağlantısına dair beyin yakan teori: Kelebek Etkisi

Toksin
Yazar
Toksin

Hayatınızda ihtimal bile vermediğiniz olayların gerçekleştiği oldu mu? Mutlaka olmuştur. Bunu kimi zaman sitemkar, kimi zaman da mizahi bir şekilde dile getiririz. Günlük hayatta yaşadığımız bu garip durumun aslında bir tesadüften ibaret olmadığını söylesek yalan olmaz. Küçük olasılıklar bazen beklenmedik büyük sonuçlara yol açabiliyor. Buna "kelebek etkisi" deniyor.

Her şeyin her şeyle bağlantısına dair beyin yakan teori: Kelebek Etkisi

Kelebek etkisi olarak adlandırılan bu olayın fikir ve isim babası Edward Lorenz, dönemin hava durumunu hesaplarken çarpıcı bir gerçekle yüzleşti. İlk hesaplamasında 0,506127 sayısını olayın başlangıç sayısı olarak ele aldı. 2. hesaplamada ise 0,506 sayısını başlangıç kabul etti. Aslında iki sayı arasında binde bir'lik bir fark vardı. Yani çoğumuza göre ihmal edilebilecek bir oran. Bu oran, bir kelebeğin kanat çırpmasının oluşturduğu rüzgarla aynı olasılığı ifade ediyordu. Lorenz bu durumu şu cümlelerle açıklamıştır: "Amazon Ormanlarında bir kelebeğin kanat çırpması Amerika Birleşik Devletlerinde fırtına kopmasına neden olabilir, Farklı bir örnek; bu bir kelebeğin kanat çırpması, dünyanın yarısını dolaşabilecek bir kasırganın oluşmasına neden olabilir." Sarfettiği bu sözler aynı zamanda bu olaya neden kelebek etkisi dendiğinin de cevabı.

Her şeyin her şeyle bağlantısına dair beyin yakan teori: Kelebek Etkisi

Bu bir nevi, küçük bir kartopunun büyük bir çığa dönüşme ihtimali. Küçük bir kelebeğin diğer yarım küreyi etkileyecek büyük bir kasırgaya yol açma ihtimali. Ya da  atalarımızın muhtemelen bu etkiyi kastederek yazdığı " Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır" türküsündeki karşıki dağların yıkılma ihtimali. Veya padişahlara anlatılan kıssadan hisse çivi hikayesi olan " Bir çivi atın ayağındaki nalı tutar. Nal atın dengesini sağlar. At, üzerindeki süvariyi yel gibi uçurur, onu kaf dağından aşırır. O süvari devletini yeni fetihlere taşır. Yani bir çivi, devleti muzaffer ve yenilmez kılar." hikayesindeki çivinin devlete olan etkisi. Yani her şeyin, her şeye olan etkisi.

Her şeyin her şeyle bağlantısına dair beyin yakan teori: Kelebek Etkisi

Bu etkilerden belki de en önemlisi "zaman" kavramıdır. Yolda yürürken elinizden düşürdüğünüz kitabı almak için kaybettiğiniz bir saniye, kavşakta freni kopmuş bir aracın size yirmi santim fark ile çarpmamasına neden olabilir. Peki ya kitabınızı düşürmeseydiniz?  İhtimaller o kadar çok ki, insan beyninde bunu canlandıramıyor bile. Şöyle ki, freni patlayan aracın sürücüsü o aracın bakımını zamanında yaptırsaydı ya da evden biraz daha erken çıkıp acele etmek zorunda kalmasaydınız yine çok farklı ihtimaller oluşacaktı ve sürücü ile sizin hayatınız belki de hiç bir zaman kesişmeyecekti.

İşte dostlar, kelebek etkisi tam olarak bu! Kapalı ortamlarda yapılan küçük eylemler ya da yolda yürürken adımımızı beş santim daha fazla atmamız köklü değişikliklere yol açabilmekte.

Kaynak ; 1 , 2 , 3 , 4 , 5 , 6