YEMEK

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

ulasgursat
Author
ulasgursat
Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Türkiye’den Yunanistan’a giden turistlerin söylediği ve sanki yeni bir şeyi keşfetmiş gibi söylediği bir cümle var: “Yemekler aynı abi bizden çalmışlar”

Aynı isimli yemekleri menüde gördükten sonra verilen bu tepki ile karşılaşınca ben de içimden böyle yapıyorum.

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Yemek isimlerinin ve yemeklerin de aynı olmasının ardındaki tarihsel süreci araştırmak, geçmişte ne oldu, bu insanlar bu yemekleri ve isimlerini nereden aldı ve suyun iki yakasındaki aynı isimli iki yemek arasındaki farklar nedir diye araştırmak yerine bütün bir ulusu hırsızlıkla suçlamak hoş bir davranış değil.

Ben de bu yüzden Yunanların Türkiye’deki aynı isimli yemeklerin nereden geldiğini ve bu ortaklığı neden kaynaklandığını aktarmak istedim.

Yunanlar yemekleri çaldı mı?

Hayır çalmadı. Ortak yemeklerin ve aynı isimli yemeklerin olması demek hırsızlık anlamına gelmiyor. Yunanistan kültüründe Türkiye’nin ve Osmanlı’nın çok büyük etkisi var. Sebebi de çok basit. Kabaca 500 yıl boyunca bu iki ülke aslında aynı ülkeydi.

Yani bugün itibari ile şöyle düşünün İstanbul’dan Selanik’e vizesiz gitmeyi bırakın, Selanikli birisi pasaport çıkarmak için İstanbul’a geliyor. Ve aslında çok farkında değiliz ama bu iki topluluk birbirinden henüz yeni ayrıldı.

Bu 500 yıl öncesi de var tabii. Millet, ulus kavramlarının bugünkü gibi olmadığı çağlarda 11’inci 12’nci yüzyılda Türkler Anadolu’ya geldiğinde Yunanca konuşan halklarla karşılaştı. Onlar Türkler’e bir şey verdi Türkler bu halklara bir şey verdi ve tam bin senedir aynı coğrafyayı paylaşan iki halk henüz daha yeni birbirinden ayrıldı. Bu durumun ortaklıklar yaratmaması garip olurdu.

İki ülke kuruldu dedikten sonra da Türkiye’den Rumlar Yunanistan’a gitmeye devam etti. Ve giderken yanlarında yemeklerini de taşıdılar.

Sofrada bir yemeğin kimliğini ve ait olduğu yeri sorgulamak yerine bu yemeklerin iki kültürdeki farklılıkları keşfetmeye çalışmanın çok daha yerinde bir tartışma konusu olduğuna şüphe yok.

Musakka / Moussaka

Kelime olarak Arapça sulanmıştan geliyor. Türkiye’de yapılan Musakka kıymalı patlıcan yemeğine, patlıcan oturtmaya benziyor.

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Yunanistan’da yapılan moussaka ise daha çok bir lazanya görünümüne sahip. Altta patatesler üstünde belki kabak, üstünde patlıcan üstünde kıymalı sos onun üstünde kalın bir beşamel sos bulunuyor. İkisi birbirinden çok farklı yemekler gibi.

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Cacık / Tzatziki

Cacığın Ermenicedeki Cacıg’dan geldiği yazıyor. Türkiye’de cacık bir nevi serinletici meşrubat gibi kullanılıyor.

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Yunanistan’daki Tztatziki ise daha koyu, daha kıvamlı bir yapıya sahip. Malzemeleryine aynı salatalık, sarımsak ve yoğurt. Tztaziki yapısı itibariyle bir sos görevi görüyor.

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Döner / Gyros

Dikey bir çubukta dönerek pişen et yani dönerin kökeni tartışmalı. Bunu tarihçilere bırakıyorum. Döner bir sokak yemeği. Türkiye’de döner etinin kalitesi yerine göre çok büyük farklılıklar gösteriyor. Sokak yemeği olarak gösterilen özenin ise düşük olduğunu söylemek gerekir. Anlaşılmayacak kadar az bir et, ekseriyetle beklemiş marul ve domates. Tatmin edici bir döner bulmak oldukça zor.

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Yunanistan’da dönere 60’lara kadar döner deniyordu. Yunanca dilinin yabancı kelimelerden kurtulması ve saflaştırılması çalışmasıyla bu yaygın sokak yemeğinin adı Gyros olarak değiştirildi ve böyle kullanılmaya başlandı. Gyros da Yunanca’da “Dönmek” demek. Gyroscope’dan anlayabileceğiniz gibi. Yunanistan’da et ucuz ve yemeğe özen gösteriliyor. Bu yüzden tırnak pide ile aynı olan pita ekmeğinin içine bolca et, patates, domates, soğan ve tzatziki sos konuyor. Ve iyi bir Gyros yemek için çok aramanıza gerek yok çünkü her yerde hemen hemen belli bir standart var.

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Dolma

Türkçe’de yaprak sarmaya “dolma” demek eleştirilen bir durum. Yunanlar yaprak sarmaya “Dolmades” diyor ve hemen hemen aynı özelliklere sahip. Tek fark gittiğiniz bir mekanda bir porsiyon dolma istediğinizde tepeleme gelemiyor.

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Tabakta en fazla beş tane oluyor. Bunun dışında Yunanistan’da da biber ve patlıcan dolması var ve buna “Gemista” deniyor. Farklılık olarak Yunanistan’da bu dolma içlerine tarçın konulduğu örneğini verebiliriz

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Yemeğin kökeninden ise hiçbir zaman emin olamayacağız çünkü Rusya’dan Lübnan’a, Balkanlar’dan, İran’a kadar bütün coğrafya bu yemeği yapıp yiyor.

Türk kahvesi mi Yunan kahvesi mi?

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

İki kahve arasında hiçbir fark yok. Her iki ülke de kahve yetiştiremiyor bu yüzden ya Arap kahvesini ya da Brezilya kahvesini öğüterek bu kahveyi elde ediyorlar ve pişirme tekniği de aynı olduğu için bu sonuçta bir fark olmuyor. Ancak Türk kahvesinin Unesco tarafından tescillenmiş bir kültür mirası olduğunu atlamamak gerekiyor. Yunanistan’da 1960’lara kadar bu kahveye Türk kahvesi deniyordu yine dildeki saflaştırma çalışmaları ve 1974’teki Kıbrıs çıkarması Yunanların bu kahveye Yunan kahvesi demesine sebep oldu.

Fava

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Türkiye’de fava bakla ile yapılır ve aşırı lezzetli bir mezedir.

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Yunanistan’da da fava vardır ve bu fava sarı bezelyeden yapılır.

Kokoreç / Kokoretsi

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Türkiye’de kokoreç yaygın bir sokak yemeği iken Yunanistan’da o kadar yaygın değildir. Yunanistan ile Türkiye arasındaki kokoreç farkı ise Yunanistan’da kokoreçin ciğere bağırsağın sarılarak yapılmasıdır. Yunanistan’da kokoreç bir Paskalya yemeğidir ve daha çok porsiyon olarak servis edilir, sandviçi yapılmaz.

İşkembe / Patsas

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

İşkembe, kelle, paça Türkiye’de hemen her yerde ulaşabileceğiniz bir yiyecektir. Yunanistan’da bütün bu sakatat çorbalarına “Patsas” yani paça deniyor ve ismi paça olsa da genellikle işkembe çorbası oluyor. Terbiyesi ve lezzeti ile ilgli olarak aralarında hiçbir fark bulunmuyor.

Balıklar

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Paket halde Çipura (Tsipora)

Turna, kefali, galeos, tsipoura, barbuni, lavrakia, htopodi, kalmari, garides… Bunların hepsi Yunanca. Yunanistan’da Yunanca bilmiyorsanız da balık siparişi vermek çok kolay. Bütün bu isimlerin Türkçedekiyle aynı olmasının sebebi ise balık işini Türkler’in Yunanlar’dan öğrenmiş olması.

Tatlılar

Yunanlar Türkiye’den yemekleri çaldı mı?

Tatlı konusu biraz ilginç. Çünkü İstanbul’da büyük pastanelerde çalışan Rum ustalar Yunanistan’a göçünce tatlıları isimleriyle taşımış. Hal böyle olunca Yunanistan’da bir cafe’de menüye bakarken Yunanca kazan dibi, güllaç, tavuk göğsü (Ταβούκ Γιοκσού diye yazıyor) yazdığını görürseniz şaşırmayın. Bunun dışında Yunanistan’da baklava tarçınlı yapılıyor ve helva da var. Baklavanın ve helvanın da kökeni ne Türkiye’de ne de Yunanistan’da görünüyor.

Sonuç:

Bir yemeğin Yunan mı Türk mü olduğu hiç önemli bir şey değil. Bunu tartışmayı bırakıp yemeğe odaklanalım.